HomeRig VedaMandala 2Sukta 40Mantra 2
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 2.40

Rishi: Gṛtsamada (and/or the Gṛtsamada lineage)
Devata: Soma-Pūṣan (dual), with Indra as associated agent in the action
Chandas: Triṣṭubh (likely)

इमौ देवौ जायमानौ जुषन्तेमौ तमांसि गूहतामजुष्टा । आभ्यामिन्द्रः पक्वमामास्वन्तः सोमापूषभ्यां जनदुस्रियासु ॥

इ॒मौ दे॒वौ जाय॑मानौ जुषन्ते॒मौ तमां॑सि गूहता॒मजु॑ष्टा । आ॒भ्यामिन्द्र॑: प॒क्वमा॒मास्व॒न्तः सो॑मापू॒षभ्यां॑ जनदु॒स्रिया॑सु ॥

imáu deváu jā́yamānau juṣante imáu tamā́ṃsi gūhatām ájuṣṭā | ābhyā́m índraḥ pakvám āmā́sv antáḥ somāpūṣábhyāṃ janad usríyāsu ||

These two gods, coming to birth, take delight; these two conceal the darknesses that consent not. By these two Indra brings the ripened within the unripe; through Soma and Pūṣan he generates the shining herds of light.

इ॒मौ । दे॒वौ । जाय॑मानौ । जु॒ष॒न्त॒ । इ॒मौ । तमां॑सि । गू॒ह॒ता॒म् । अजु॑ष्टा । आ॒भ्याम् । इन्द्रः॑ । प॒क्वम् । आ॒मासु॑ । अ॒न्तरिति॑ । सो॒मापू॒षऽभ्या॑म् । ज॒न॒त् । उ॒स्रिया॑सु ॥इमौ । देवौ । जायमानौ । जुषन्त । इमौ । तमांसि । गूहताम् । अजुष्टा । आभ्याम् । इन्द्रः । पक्वम् । आमासु । अन्तरिति । सोमापूषभ्याम् । जनत् । उस्रियासु ॥imau | devau | jāyamānau | juṣanta | imau | tamāṃsi | gūhatām | ajuṣṭā | ābhyām | indraḥ | pakvam | āmāsu | antariti | somāpūṣa-bhyām | janat | usriyāsu

इमौthese two
इमौ:
विशेषण (देवौ इत्यस्य)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
देवौthe two gods
देवौ:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
जायमानौbeing born / coming into being
जायमानौ:
विशेषण (देवौ)
TypeParticiple (Adjective)
Root√जन् (जने) + शानच् (वर्तमानकाले कृदन्त) → जायमान
जुषन्तेthey enjoy / favor / take delight
जुषन्ते:
क्रिया (कर्तृ = देवौ)
TypeVerb
Root√जुष् (सेवने/प्रीतौ)
इमौthese two
इमौ:
विशेषण (देवौ)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तमांसिdarknesses
तमांसि:
कर्म
TypeNoun
Rootतमस् (प्रातिपदिक)
गूहताम्let them conceal
गूहताम्:
क्रिया (कर्तृ = देवौ; कर्म = तमांसि)
TypeVerb
Root√गूह्/√गुह् (गोपने)
अजुष्टाunfavored / unpleasing
अजुष्टा:
विशेषण (कर्म = तमांसि)
TypeAdjective (Past participle)
Root√जुष् (सेवने) + नञ् (अ-) + क्त (भूतकृदन्त) → अजुष्ट
आभ्याम्by/with these two
आभ्याम्:
करण
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → अयम्/इमौ; तदनुरूपं द्विवचन-तृतीया
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
पक्वम्the ripened (one) / the mature
पक्वम्:
कर्म
TypeAdjective (used substantively)
Root√पच् (पाके) → पक्व (क्त) / पक्व (विशेषण-प्रातिपदिक)
आमास्वन्तःamong the unripe/raw (ones)
आमास्वन्तः:
अधिकरण/सम्बन्ध (इन्द्रस्य कर्मणि—‘among the raw/uncooked’)
TypeAdjective/Noun (compound)
Rootआमासु + अन्तः (अन्त-प्रातिपदिक); समासः (अव्ययीभाव/तत्पुरुष-प्रायः) → आमास्वन्तः
सोमापूषभ्याम्by/with Soma and Pūṣan
सोमापूषभ्याम्:
करण
TypeNoun (dual compound)
Rootसोम + पूषन् (प्रातिपदिक-द्वन्द्वसमासः) → सोमापूषन्
जनत्generated / produced
जनत्:
क्रिया (कर्तृ = इन्द्रः)
TypeVerb
Root√जन् (जनने)
उस्रियासुamong the ruddy cows (dawns)
उस्रियासु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootउसरिया (प्रातिपदिक; ‘dawn-cows’/‘ruddy cows’)