HomeRig VedaMandala 2Sukta 40Mantra 1
Next Mantra

Mantra 1

Sukta 2.40

Rishi: Gṛtsamada (and/or the Gṛtsamada lineage)
Devata: Soma-Pūṣan (dual)
Chandas: Triṣṭubh (likely for RV 2.40)

सोमापूषणा जनना रयीणां जनना दिवो जनना पृथिव्याः । जातौ विश्वस्य भुवनस्य गोपौ देवा अकृण्वन्नमृतस्य नाभिम् ॥

सोमा॑पूषणा॒ जन॑ना रयी॒णां जन॑ना दि॒वो जन॑ना पृथि॒व्याः । जा॒तौ विश्व॑स्य॒ भुव॑नस्य गो॒पौ दे॒वा अ॑कृण्वन्न॒मृत॑स्य॒ नाभि॑म् ॥

somā́pūṣaṇā jánanā rayīṇā́ṃ jánanā divó jánanā pṛthivyā́ḥ | jātáu víśvasya bhúvanasya gopā́u devā́ akṛṇvann amṛ́tasya nā́bhim ||

O Soma and Pūṣan, begetters of plenitudes, begetters of heaven, begetters of earth—born as the two guardians of all becoming, the gods made you the navel-center of immortality.

सोमा॑पूषणा । जन॑ना । र॒यी॒णाम् । जन॑ना । दि॒वः । जन॑ना । पृ॒थि॒व्याः । जा॒तौ । विश्व॑स्य । भुव॑नस्य । गो॒पौ । दे॒वाः । अ॒कृ॒ण्व॒न् । अ॒मृत॑स्य । नाभि॑म् ॥सोमापूषणा । जनना । रयीणाम् । जनना । दिवः । जनना । पृथिव्याः । जातौ । विश्वस्य । भुवनस्य । गोपौ । देवाः । अकृण्वन् । अमृतस्य । नाभिम् ॥somāpūṣaṇā | jananā | rayīṇām | jananā | divaḥ | jananā | pṛthivyāḥ | jātau | viśvasya | bhuvanasya | gopau | devāḥ | akṛṇvan | amṛtasya | nābhim

सोमापूषणाSoma and Pūṣan
सोमापूषणा:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसोम + पूषण (प्रातिपदिक) (द्वन्द्व-समास)
जननाbegetters, progenitors
जनना:
कर्तृ
TypeNoun
Rootजनन (प्रातिपदिक) < √जन् (जने) (कृदन्त: -ana)
रयीणाम्of riches
रयीणाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootरयि (प्रातिपदिक)
जननाbegetters
जनना:
कर्तृ
TypeNoun
Rootजनन (प्रातिपदिक) < √जन्
दिवःof heaven
दिवः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौ (प्रातिपदिक)
जननाbegetters
जनना:
कर्तृ
TypeNoun
Rootजनन (प्रातिपदिक) < √जन्
पृथिव्याःof the earth
पृथिव्याः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
जातौborn (as the two)
जातौ:
कर्तृ
TypeAdjective (used substantively)
Rootजात (प्रातिपदिक) < √जन् (कृदन्त: क्त)
विश्वस्यof all, of the whole
विश्वस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeAdjective
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
भुवनस्यof the world, of existence
भुवनस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootभुवन (प्रातिपदिक) < √भू (कृदन्त: -ana)
गोपौthe two guardians/protectors
गोपौ:
कर्तृ
TypeNoun
Rootगोपा (प्रातिपदिक) < गो + √पा (पालने) (उपपद-समास)
देवाःthe gods
देवाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
अकृण्वन्made, fashioned
अकृण्वन्:
क्रिया
TypeVerb
Root√कृ (करणे)
अमृतस्यof immortality
अमृतस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootअमृत (प्रातिपदिक)
नाभिम्navel; hub; central bond
नाभिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootनाभि (प्रातिपदिक)