HomeRig VedaMandala 2Sukta 39Mantra 7
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 7

Sukta 2.39

Rishi: Gṛtsamada (Bhārgava)
Devata: Aśvinau
Chandas: Triṣṭubh

हस्तेव शक्तिमभि संददी नः क्षामेव नः समजतं रजांसि । इमा गिरो अश्विना युष्मयन्तीः क्ष्णोत्रेणेव स्वधितिं सं शिशीतम् ॥

हस्ते॑व श॒क्तिम॒भि सं॑द॒दी न॒: क्षामे॑व न॒: सम॑जतं॒ रजां॑सि । इ॒मा गिरो॑ अश्विना युष्म॒यन्ती॒: क्ष्णोत्रे॑णेव॒ स्वधि॑तिं॒ सं शि॑शीतम् ॥

hásteva śaktím abhí saṃ-dadī́ naḥ kṣā́meva naḥ sám ajataṃ rájāṃsi | imā́ gíro aśvinā yuṣma-yántīḥ kṣṇótreṇaiva svadhítim sáṃ śiśītam ||

As with a hand, place strength into us; as with firm ground, set our spaces in order. These utterances that yearn toward you, O Aśvins—sharpen them together like an axe with a whetstone.

हस्ता॑ऽइव । श॒क्तिम् । अ॒भि । स॒न्द॒दी इति॑ स॒म्ऽद॒दी । नः॒ । क्षामा॑ऽइव । नः॒ । सम् । अ॒ज॒त॒म् । रजां॑सि । इ॒माः । गिरः॑ । अ॒श्वि॒ना॒ । यु॒ष्म॒ऽयन्तीः॑ । क्ष्णोत्रे॑णऽइव । स्वऽधि॑तिम् । सम् । शि॒शी॒त॒म् ॥हस्ताइव । शक्तिम् । अभि । सन्ददी इति सम्ददी । नः । क्षामाइव । नः । सम् । अजतम् । रजांसि । इमाः । गिरः । अश्विना । युष्मयन्तीः । क्ष्णोत्रेणइव । स्वधितिम् । सम् । शिशीतम् ॥hastāiva | śaktim | abhi | sandadī itisam-dadī | naḥ | kṣāmāiva | naḥ | sam | ajatam | rajāṃsi | imāḥ | giraḥ | aśv inā | yuṣma-yantīḥ | kṣṇotreṇa-iva | sva-dhitim | sam | śiśītam

हस्तेऽवas (something) in the hand
हस्तेऽव:
Adhikaraṇa (सप्तमी-आधार) + उपमान (इव)
TypeNoun + Indeclinable
Rootहस्त (प्रातिपदिक) + इव (अव्यय)
शक्तिम्a weapon / power (spear-like weapon)
शक्तिम्:
Karma
TypeNoun
Rootशक्ति (प्रातिपदिक)
अभिtowards, upon
अभि:
उपसर्ग (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable (preverb/preposition)
Rootअभि
सम्together, completely
सम्:
उपसर्ग
TypeIndeclinable (preverb)
Rootसम्
ददी(you) have placed/put (together)
ददी:
Kriyā
TypeVerb
Rootदा (दाने) / दा (दे) with reduplication (दद-)
नःfor us / of us
नः:
Sampradāna (for us) / सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
क्षामेवas on the earth
क्षामेव:
Adhikaraṇa (सप्तमी-आधार) + उपमान
TypeNoun + Indeclinable
Rootक्षाम्/क्षामा (प्रातिपदिक) + इव (अव्यय)
नःfor us / of us
नः:
Sampradāna / सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद्
समजतम्yoke/drive together; bring into order (you two)
समजतम्:
Kriyā
TypeVerb
Rootअज् (अज गतौ/क्षेपे) with उपसर्ग सम्-
रजांसिthe regions / spaces / realms
रजांसि:
Karma (object of ‘समजतम्’)
TypeNoun
Rootरजस् (प्रातिपदिक)
इमाःthese
इमाः:
Kartā (with ‘गिरः’ as apposition)
TypePronoun (demonstrative)
Rootइदम् (सर्वनाम)
गिरःsongs / hymns
गिरः:
Kartā
TypeNoun
Rootगिर् (प्रातिपदिक)
अश्विनाO Aśvins
अश्विना:
Sambodhana
TypeNoun (dual deity name)
Rootअश्विन् (प्रातिपदिक)
युष्मयन्तीःdirected to you; seeking you
युष्मयन्तीः:
Kartā-विशेषण (qualifies ‘गिरः’)
TypeAdjective (participle-like)
Rootयुष्मत् (सर्वनाम-आधार) + यन्त (प्रत्यय) → युष्मयन्त् (कृदन्त-विशेषण)
क्ष्णोत्रेणेवas with a whetstone / sharpening-tool
क्ष्णोत्रेणेव:
Karaṇa (instrument) + उपमान
TypeNoun + Indeclinable
Rootक्ष्णोत्र (प्रातिपदिक) + इव
स्वधितिम्axe
स्वधितिम्:
Karma
TypeNoun
Rootस्वधिति (प्रातिपदिक)
सम्fully, together
सम्:
उपसर्ग
TypeIndeclinable (preverb)
Rootसम्
शिशीतम्sharpen (you two)!
शिशीतम्:
Kriyā
TypeVerb
Rootशी (शयने/शीतिकरणे) / शि (तीक्ष्णीकरणे) → शिशी (intensive/reduplicated) + त (past)