HomeRig VedaMandala 2Sukta 39Mantra 5
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 5

Sukta 2.39

Rishi: Gṛtsamada (Bhārgava)
Devata: Aśvinau
Chandas: Triṣṭubh

वातेवाजुर्या नद्येव रीतिरक्षी इव चक्षुषा यातमर्वाक् । हस्ताविव तन्वे शम्भविष्ठा पादेव नो नयतं वस्यो अच्छ ॥

वाते॑वाजु॒र्या न॒द्ये॑व री॒तिर॒क्षी इ॑व॒ चक्षु॒षा या॑तम॒र्वाक् । हस्ता॑विव त॒न्वे॒३॒॑ शम्भ॑विष्ठा॒ पादे॑व नो नयतं॒ वस्यो॒ अच्छ॑ ॥

vā́teva ajuryā́ nadyéva rītír akṣī́ iva cákṣuṣā yātam arvā́k | hástāva iva tanvé śáṃbhaviṣṭhā pā́deva no nayataṃ vásyo áccha ||

Come to us swiftly like the wind, like the current of a river; come with sight like two eyes. Like two hands be most auspicious to our body; like two feet lead us toward the better and the more luminous good.

वाता॑ऽइव । अ॒जु॒र्या । न॒द्या॑ऽइव । री॒तिः । अ॒क्षी इ॒वेत्य॒क्षीऽइ॑व । चक्षु॑षा । आ । या॒त॒म् । अ॒र्वाक् । हस्तौ॑ऽइव । त॒न्वे॑ । शम्ऽभ॑विष्ठा । पादा॑ऽइव । नः॒ । न॒य॒त॒म् । वस्यः॑ । अच्छ॑ ॥वाताइव । अजुर्या । नद्याइव । रीतिः । अक्षी इवेत्यक्षीइव । चक्षुषा । आ । यातम् । अर्वाक् । हस्तौइव । तन्वे । शम्भविष्ठा । पादाइव । नः । नयतम् । वस्यः । अच्छ ॥vātāiva | ajuryā | nadyāiva | rītiḥ | akṣīivety akṣī-iva | cakṣuṣā | ā | yātam | arvāk | hastau-iva | tanve | śam-bhaviṣṭhā | pādāiva | naḥ | nayatam | vasyaḥ | accha

वातेlike the wind
वाते:
उपमान (तुलना; क्रियाविशेषणवत्)
TypeNoun
Rootवात (प्रातिपदिक) < √वा (वायौ/गत्यर्थः)
वाजुर्याa swift one / speed
वाजुर्या:
कर्तृ (उपमान-रूपेण)
TypeNoun
Rootवाजुरि (प्रातिपदिक; ‘वाज’/वेग-सम्बद्ध)
नद्येवlike a river
नद्येव:
उपमान
TypeNoun
Rootनदी (प्रातिपदिक)
रीतिःa flowing course / stream
रीतिः:
कर्तृ (उपमान-रूपेण)
TypeNoun
Rootरीति (प्रातिपदिक) < √री (गत्यर्थः/प्रवाहे)
अक्षीlike (two) eyes
अक्षी:
उपमान
TypeNoun
Rootअक्षि (प्रातिपदिक)
इवlike
इव:
सम्बन्ध/उपमान-चिह्न
TypeIndeclinable
Rootइव
चक्षुषाwith the eye / by sight
चक्षुषा:
करण
TypeNoun
Rootचक्षुस् (प्रातिपदिक)
यातम्come (you two)!
यातम्:
क्रिया (आह्वान)
TypeVerb
Root√या (गत्यर्थः)
अर्वाक्hither, towards us
अर्वाक्:
क्रियाविशेषण (देश)
TypeIndeclinable
Rootअर्वाक्
हस्ताविवlike (two) hands
हस्ताविव:
उपमान
TypeNoun
Rootहस्त (प्रातिपदिक)
तन्वेfor the body / for our person
तन्वे:
सम्प्रदान (हितार्थ)
TypeNoun
Rootतनू (प्रातिपदिक)
शम्भविष्ठाO you two most beneficent
शम्भविष्ठा:
विशेषण (यातम्-कर्तृयोः)
TypeAdjective
Rootशम्भविष्ठ (प्रातिपदिक; शम्-भव ‘कल्याण-कर’ + इष्ठ सुपरलेटिव)
पादेवlike a foot
पादेव:
उपमान
TypeNoun
Rootपाद (प्रातिपदिक)
नःus / for us
नः:
सम्प्रदान/सम्बन्ध (अस्माकम्/अस्मभ्यम्)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
नयतम्lead (you two)!
नयतम्:
क्रिया
TypeVerb
Root√नी (नयने)
वस्यःto the better (state), to welfare
वस्यः:
कर्म
TypeNoun/Adjective
Rootवस्यस् (प्रातिपदिक; ‘वसु’/श्रेष्ठ-सम्बद्ध, तुलनात्मक)
अच्छtowards, unto
अच्छ:
क्रियाविशेषण (दिशा/प्राप्ति)
TypeIndeclinable
Rootअच्छ