HomeRig VedaMandala 2Sukta 39Mantra 2
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 2.39

Rishi: Gṛtsamada (Bhārgava)
Devata: Aśvinau
Chandas: Triṣṭubh

प्रातर्यावाणा रथ्येव वीराजेव यमा वरमा सचेथे । मेने इव तन्वा शुम्भमाने दम्पतीव क्रतुविदा जनेषु ॥

प्रा॒त॒र्यावा॑णा र॒थ्ये॑व वी॒राजेव॑ य॒मा वर॒मा स॑चेथे । मेने॑ इव त॒न्वा॒३॒॑ शुम्भ॑माने॒ दम्प॑तीव क्रतु॒विदा॒ जने॑षु ॥

prātar-yā́vānā rathyéva vīrā́jéva yamā́ varámā́ sacethe | ménē iva tanvā́ śúmbhamāne dámpatīva kratu-vidā́ jáneṣu ||

You who come in the morning, joined like two chariot-fellows, like a radiant pair choosing the best: like two wise women adorning the body, like a married couple knowing the right discernment among men.

प्रा॒तः॒ऽयावा॑ना । र॒थ्या॑ऽइव । वी॒रा । अ॒जाऽइ॑व । य॒मा । वर॑म् । आ । स॒चे॒थे॒ इति॑ । मेने॑इ॒वेति॒ मेने॑ऽइव । त॒न्वा॑ । शुम्भ॑माने॒ इति॑ । दम्प॑तीइ॒वेति॒ दम्प॑तीऽइव । क्र॒तु॒ऽविदा॑ । जने॑षु ॥प्रातःयावाना । रथ्याइव । वीरा । अजाइव । यमा । वरम् । आ । सचेथे इति । मेनेइवेति मेनेइव । तन्वा । शुम्भमाने इति । दम्पतीइवेति दम्पतीइव । क्रतुविदा । जनेषु ॥prātaḥ-yāvānā | rathyāiva | vīrā | ajāiva | yamā | varam | ā | sacetheiti | meneivetimene--iva | tanvā | śumbhamāneiti | dampatīivetidampatī-iva | kratu-vidā | janeṣu

प्रातर्in the morning
प्रातर्:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootप्रातर् (अव्यय-प्रातिपदिक) < प्रातः
यावा॑णाthe two who go/drive (together)
यावा॑णा:
Kartā
TypeAdjective
Rootयावन्/यावाण (प्रातिपदिक; द्विवचन-विशेषण)
रथ्ये॑riding in a chariot / chariot-going
रथ्ये॑:
Kartā
TypeAdjective
Rootरथ्य (प्रातिपदिक) < रथ
इवlike, as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
वीराजाtwo splendid/royal ones
वीराजा:
Kartā
TypeNoun/Adjective
Rootवीराज् (प्रातिपदिक) < वि + राज्
इवlike
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
यमाlike the two Yamas (a paired set)
यमा:
Kartā
TypeNoun
Rootयम (प्रातिपदिक)
वरमाtwo excellent/choice ones
वरमा:
Kartā
TypeAdjective
Rootवरम (प्रातिपदिक) < वर
सचेथेyou two accompany/consort (together)
सचेथे:
TypeVerb
Rootसच् (धातु) ‘सह-गमन/सह-सेवन’
मेने॑you two have thought/considered
मेने॑:
TypeVerb
Rootमना/मन् (धातु) ‘मन्यते/मन’
इवas if, like
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
तन्वाwith (your) body/person
तन्वा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootतनू (प्रातिपदिक)
शुम्भ॑मानेadorning yourselves / shining
शुम्भ॑माने:
Kartā
TypeParticiple
Rootशुभ् (धातु) ‘शोभते/अलङ्करोति’
दम्पतीlike a married couple (lord and lady of the house)
दम्पती:
Kartā
TypeNoun
Rootदम्पति (प्रातिपदिक) < दम + पति
इवlike
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
क्रतुविदाtwo who know (right) resolve/ritual insight
क्रतुविदा:
Kartā
TypeAdjective
Rootक्रतुविद् (प्रातिपदिक) < क्रतु + विद्
जनेषुamong the peoples/men
जनेषु:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootजन (प्रातिपदिक)