HomeRig VedaMandala 2Sukta 38Mantra 5
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 5

Sukta 2.38

Rishi: Gṛtsamada
Devata: Savitṛ (with Agni prominently referenced)
Chandas: Trishtubh

नानौकांसि दुर्यो विश्वमायुर्वि तिष्ठते प्रभवः शोको अग्नेः । ज्येष्ठं माता सूनवे भागमाधादन्वस्य केतमिषितं सवित्रा ॥

नानौकां॑सि॒ दुर्यो॒ विश्व॒मायु॒र्वि ति॑ष्ठते प्रभ॒वः शोको॑ अ॒ग्नेः । ज्येष्ठं॑ मा॒ता सू॒नवे॑ भा॒गमाधा॒दन्व॑स्य॒ केत॑मिषि॒तं स॑वि॒त्रा ॥

nānó-kāṃsi duryó víśvam ā́yur ví tiṣṭhate pra-bhaváḥ śóko agnéḥ | jyéṣṭhaṃ mātā́ sūnáve bhā́gam ā́dhād ánv asya kétam iṣitáṃ savitrā́ ||

In many dwelling-places the whole life is set in its stations; the out-bursting flame of Agni stands manifest. The Mother has placed the eldest portion for the Son; following his sign, impelled by Savitṛ, the being moves in the ordained direction.

नाना॑ । ओकां॑सि । दुर्यः॑ । विश्व॑म् । आयुः॑ । वि । ति॒ष्ठ॒ते॒ । प्र॒ऽभ॒वः । शोकः॑ । अ॒ग्नेः । ज्येष्ठ॑म् । मा॒ता । सू॒नवे॑ । भा॒गम् । आ । अ॒धा॒त् । अनु॑ । अ॒स्य॒ । केत॑म् । इ॒षि॒तम् । स॒वि॒त्रा ॥नाना । ओकांसि । दुर्यः । विश्वम् । आयुः । वि । तिष्ठते । प्रभवः । शोकः । अग्नेः । ज्येष्ठम् । माता । सूनवे । भागम् । आ । अधात् । अनु । अस्य । केतम् । इषितम् । सवित्रा ॥nānā | okāṃsi | duryaḥ | viśvam | āyuḥ | vi | tiṣṭhate | pra-bhavaḥ | śokaḥ | agneḥ | jyeṣṭham | mātā | sūnave | bhāgam | ā | adhāt | anu | asya | ketam | iṣitam | savitrā

not
:
TypeIndeclinable
Root
अनौकांसि(their) dwellings/homes
अनौकांसि:
Karma
TypeNoun
Rootअनौकस् (प्रातिपदिक) < अन् + ओकस्
दुर्यःhard to approach / difficult
दुर्यः:
Kartā
TypeAdjective
Rootदुर्य (प्रातिपदिक) < दुर् + य
विश्वम्all, the whole (world)
विश्वम्:
Karma
TypeAdjective (used substantively)
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
आयुःlife, lifetime
आयुः:
Karma
TypeNoun
Rootआयुस् (प्रातिपदिक)
विapart, widely, forth
वि:
TypeIndeclinable (preverb)
Rootवि
तिष्ठतेstands, is established
तिष्ठते:
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
प्रभवःthe source/origin, the one who brings forth
प्रभवः:
Kartā
TypeNoun
Rootप्रभव (प्रातिपदिक) < प्र + भू
शोकःflame, blaze (lit. ‘glow’); also grief (contextually: flame)
शोकः:
Kartā
TypeNoun
Rootशोक (प्रातिपदिक)
अग्नेःof Agni
अग्नेः:
Sambandha
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
ज्येष्ठम्the best/eldest (share)
ज्येष्ठम्:
Karma
TypeAdjective (used substantively)
Rootज्येष्ठ (प्रातिपदिक)
माताmother
माता:
Kartā
TypeNoun
Rootमातृ (प्रातिपदिक)
सूनवेto/for the son
सूनवे:
Sampradāna
TypeNoun
Rootसूनु (प्रातिपदिक)
भागम्portion, share
भागम्:
Karma
TypeNoun
Rootभाग (प्रातिपदिक)
आधात्placed, bestowed
आधात्:
TypeVerb
Rootधा (धातु) + आ (उपसर्ग)
अनुafter, along, following
अनु:
TypeIndeclinable (preverb)
Rootअनु
अस्यof him/this
अस्य:
Sambandha
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
केतम्sign, banner, signal; guiding mark
केतम्:
Karma
TypeNoun
Rootकेत (प्रातिपदिक)
इषितम्impelled, set in motion, directed
इषितम्:
Karma
TypeParticiple (past passive)
Rootइष् (धातु) → इषित (कृदन्त)
सवित्राby Savitṛ (the Impeller)
सवित्रा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootसवितृ (प्रातिपदिक)