HomeRig VedaMandala 2Sukta 34Mantra 8
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 8

Sukta 2.34

Rishi: Gṛtsamada (traditional)
Devata: Maruts (with Bhaga as attendant power)
Chandas: Triṣṭubh (probable)

यद्युञ्जते मरुतो रुक्मवक्षसोऽश्वान्रथेषु भग आ सुदानवः । धेनुर्न शिश्वे स्वसरेषु पिन्वते जनाय रातहविषे महीमिषम् ॥

यद्यु॒ञ्जते॑ म॒रुतो॑ रु॒क्मव॑क्ष॒सोऽश्वा॒न्रथे॑षु॒ भग॒ आ सु॒दान॑वः । धे॒नुर्न शिश्वे॒ स्वस॑रेषु पिन्वते॒ जना॑य रा॒तह॑विषे म॒हीमिष॑म् ॥

yád yuñjáte marúto rukmá-vakṣaso ’śvā́n rátheṣu bhága ā́ su-dā́navaḥ | dhenúr ná śíśve svásareṣu pinvate jánāya rā́ta-haviṣe mahī́m íṣam ||

When the Maruts with golden breasts yoke their horses on the chariots, then Fortune comes near with her good gifts. Like a cow to her calf she swells in her own streams, giving to the people who offer the oblation a vast impulsion of force.

यत् । यु॒ञ्जते॑ । म॒रुतः॑ । रु॒क्मऽव॑क्षसः । अश्वा॑न् । रथे॑षु । भगे॑ । आ । सु॒ऽदान॑वः । धे॒नुः । न । शिश्वे॑ । स्वस॑रेषु । पि॒न्व॒ते॒ । जना॑य । रा॒तऽह॑विषे । म॒हीम् । इष॑म् ॥यत् । युञ्जते । मरुतः । रुक्मवक्षसः । अश्वान् । रथेषु । भगे । आ । सुदानवः । धेनुः । न । शिश्वे । स्वसरेषु । पिन्वते । जनाय । रातहविषे । महीम् । इषम् ॥yat | yuñjate | marutaḥ | rukma-vakṣasaḥ | aśvān | ratheṣu | bhage | ā | su-dānavaḥ | dhenuḥ | na | śiśve | svasareṣu | pinvate | janāya | rāta-haviṣe | mahīm | iṣam

यत्when
यत्:
Adhikaraṇa (काल-सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) / यद्-शब्द
युञ्जतेthey yoke / harness
युञ्जते:
Kriyā (मुख्यक्रिया)
TypeVerb
Rootयुज् (युजँ योगे)
मरुतःthe Maruts
मरुतः:
Kartā
TypeNoun
Rootमरुत् (प्रातिपदिक)
रुक्मवक्षसःgolden-breasted (wearing golden ornaments on the chest)
रुक्मवक्षसः:
Kartā (विशेषण-रूपेण)
TypeAdjective
Rootरुक्म-वक्षस् (समासः: रुक्म + वक्षस्)
अश्वान्horses
अश्वान्:
Karma
TypeNoun
Rootअश्व (प्रातिपदिक)
रथेषुon/in the chariots
रथेषु:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
भगःBhaga (the distributor of fortune)
भगः:
Kartā (अन्तरङ्ग-कर्तृ/उपमान-कर्तृ; ‘as Bhaga’/‘like Bhaga’ भावः)
TypeNoun
Rootभग (प्रातिपदिक)
towards; forth
:
Kriyā-viśeṣaṇa
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
सुदानवःvery generous / good givers
सुदानवः:
Kartā (विशेषण-रूपेण)
TypeAdjective
Rootसु-दानु (समासः/उपपद-विशेषणम्; दानु/दानवन्-सम्बद्धः) अथवा सुदानु (प्रातिपदिक)
धेनुःa milch-cow
धेनुः:
Kartā
TypeNoun
Rootधेनु (प्रातिपदिक)
like
:
Kriyā-viśeṣaṇa (उपमा)
TypeIndeclinable
Rootन (उपमा-निपात)
शिश्वेto the calf/young one
शिश्वे:
Sampradāna
TypeNoun
Rootशिश्वि/शिश्व (प्रातिपदिक; वेद. ‘शिश्व’ = बछड़ा/युवा) अथवा शिशु-सम्बद्धः
स्वसरेषुamong the sisters
स्वसरेषु:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootस्वसर (प्रातिपदिक; ‘स्वसर्’ = सहोदर-भगिनी/स्वसा; वेद. रूप)
पिन्वतेswells; is made to flow; is stimulated
पिन्वते:
Kriyā (मुख्यक्रिया)
TypeVerb
Rootपिव्/पिन्व् (पिन्वँ संवर्धने/प्रेरणे)
जनायfor the people
जनाय:
Sampradāna
TypeNoun
Rootजन (प्रातिपदिक)
रातहविषेfor (him) whose oblation is given/offered
रातहविषे:
Sampradāna (विशेषण-रूपेण)
TypeAdjective
Rootरात-हविस् (समासः: रात ‘दत्त’ + हविस् ‘हविः’)
महीम्great
महीम्:
Karma (विशेषण-रूपेण)
TypeAdjective
Rootमही (प्रातिपदिक; ‘मह्’ से) / महत्-सम्बद्ध
इषम्refreshment; nourishment; strength
इषम्:
Karma
TypeNoun
Rootइष्/इषा (प्रातिपदिक; ‘इष्’ = बल/आहार/समृद्धि)