HomeRig VedaMandala 2Sukta 34Mantra 14
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 14

Sukta 2.34

Rishi: Gṛtsamada
Devata: Maruts (with Trita as exemplar within the hymn’s mythic memory)
Chandas: Triṣṭubh (probable)

ताँ इयानो महि वरूथमूतय उप घेदेना नमसा गृणीमसि । त्रितो न यान्पञ्च होतॄनभिष्टय आववर्तदवराञ्चक्रियावसे ॥

ताँ इ॑या॒नो महि॒ वरू॑थमू॒तय॒ उप॒ घेदे॒ना नम॑सा गृणीमसि । त्रि॒तो न यान्पञ्च॒ होतॄ॑न॒भिष्ट॑य आव॒वर्त॒दव॑राञ्च॒क्रियाव॑से ॥

tā́m̐ iyānó máhi várūtham ūtáya úpa ghéd enā́ nám asā gṛṇīmasi | tritó na yā́n pañcá hótr̥̄n abhiṣṭáya āvavártat ávarāñ cakriyā́ aváse ||

To them, moving towards the great shelter for our help, we draw near; with this reverence we utter their praise. As Trita once turned the five priests towards the desired goal, so may these powers turn our lower movements into works fit for protection and deliverance.

तान् । इ॒या॒नः । महि॑ । वरू॑थम् । ऊ॒तये॑ । उप॑ । घ॒ । इत् । ए॒ना । नम॑सा । गृ॒णी॒म॒सि॒ । त्रि॒तः । न । यान् । पञ्च॑ । होतृ॑ॠन् । अ॒भिष्ट॑ये । आ॒ऽव॒वर्त॑त् । अव॑रान् । च॒क्रिया॑ । अव॑से ॥तान् । इयानः । महि । वरूथम् । ऊतये । उप । घ । इत् । एना । नमसा । गृणीमसि । त्रितः । न । यान् । पञ्च । होतृॠन् । अभिष्टये । आववर्तत् । अवरान् । चक्रिया । अवसे ॥tān | iyānaḥ | mahi | varūtham | ūtaye | upa | gha | it | enā | namasā | gṛṇīmasi | tritaḥ | na | yān | pañca | hotṛṝn | abhiṣṭaye | āvavartat | avarān | cakriyā | avase

तान्them
तान्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ईयानःgoing/approaching
ईयानः:
कर्तृ (विशेषणरूपेण)
TypeParticiple (Adjective)
Rootई (धातु) → ईय (गत्यर्थ) (कृदन्त-प्रातिपदिक) अव्ययभाव/कर्तरि
महिgreatly; great
महि:
विशेषण (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable (adverbial) / Adjective-use
Rootमहि (अव्यय/विशेषण-प्रातिपदिक) < मह् ‘महत्त्वे’
वरूथम्protection, shelter
वरूथम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवरूथ (प्रातिपदिक)
ऊतयेfor help, for aid
ऊतये:
सम्प्रदान (उद्देश्य)
TypeNoun
Rootऊति (प्रातिपदिक)
उपnear; towards
उप:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootउप (उपसर्ग/अव्यय)
indeed
:
निपातार्थ (बल/निश्चय)
TypeParticle
Rootघ (निपात)
इदेनwith this
इदेन:
करण
TypePronoun (instrumental)
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नमसाwith reverence, with homage
नमसा:
करण
TypeNoun
Rootनमस् (प्रातिपदिक)
गृणीमसिwe praise/sing
गृणीमसि:
क्रिया
TypeVerb
Rootगृ (धातु) ‘स्तुतौ’
त्रितःTrita
त्रितः:
कर्तृ (उपमान-कर्तृ)
TypeProper Noun
Rootत्रित (प्रातिपदिक; देव/ऋषि-नाम)
like, as
:
उपमान-सूचक
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
यान्whom/which (those)
यान्:
कर्म
TypeRelative Pronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पञ्चfive
पञ्च:
विशेषण
TypeNumeral
Rootपञ्चन् (संख्या-प्रातिपदिक)
होतॄन्Hotṛ-priests
होतॄन्:
कर्म
TypeNoun
Rootहोतृ (प्रातिपदिक)
अभिष्टयेfor aid/support
अभिष्टये:
सम्प्रदान (उद्देश्य)
TypeNoun
Rootअभिष्टि (प्रातिपदिक) < अभि-√स्था/√इष्? (वेदिक: ‘सहायता/रक्षा/युद्ध-सहाय’)
आववर्तत्(he) turned/returned (towards)
आववर्तत्:
क्रिया
TypeVerb
Rootआ-√वृत् (धातु) ‘वर्तने/परिवर्तने’
अवराञ्चdownward; back(wards)
अवराञ्च:
क्रियाविशेषण
TypeAdjective (indeclinable-like in acc. sg. n./m.)
Rootअवराञ्च् (प्रातिपदिक; अवर + आञ्च् ‘turned downward/back’)
अक्रियावसेfor the inactive/ritually non-performing (one)
अक्रियावसे:
सम्प्रदान (उद्देश्य)
TypeNoun/Adjective (dative)
Rootअक्रियावस् (प्रातिपदिक; वेदिक) < अ-क्रिया-वस् ‘one without (proper) action/ritual performance’