HomeRig VedaMandala 2Sukta 34Mantra 11
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 11

Sukta 2.34

Rishi: Gṛtsamada (Bhārgava) (traditional attribution for Maṇḍala 2 hymns)
Devata: Maruts (with explicit linkage to Vishnu’s expansive impulse)
Chandas: Triṣṭubh (probable for RV 2.34; verse-length and cadence fit Triṣṭubh)

तान्वो महो मरुत एवयाव्नो विष्णोरेषस्य प्रभृथे हवामहे । हिरण्यवर्णान्ककुहान्यतस्रुचो ब्रह्मण्यन्तः शंस्यं राध ईमहे ॥

तान्वो॑ म॒हो म॒रुत॑ एव॒याव्नो॒ विष्णो॑रे॒षस्य॑ प्रभृ॒थे ह॑वामहे । हिर॑ण्यवर्णान्ककु॒हान्य॒तस्रु॑चो ब्रह्म॒ण्यन्त॒: शंस्यं॒ राध॑ ईमहे ॥

tān vó maho marúta evayā́vno víṣṇor eṣásya prabhṛthé havāmahe | híraṇyavarṇān kakuhā́ny atasrúco brahmaṇyántaḥ śáṃsyaṃ rā́dha īmahe ||

Those mighty Maruts, ever-young in their forward movement, we call here in the wide outpouring of Vishnu’s impelling force. Golden in hue, high-crested, pouring their streams, they foster the soul’s flame of aspiration; from them we seek the wealth that is worthy to be affirmed—an increase of inner plenitude.

तान् । वः॒ । म॒हः । म॒रुतः॑ । ए॒व॒ऽयाव्नः॑ । विष्णोः॑ । ए॒षस्य॑ । प्र॒ऽभृ॒थे । ह॒वा॒म॒हे॒ । हिर॑ण्यऽवर्णान् । क॒कु॒हान् । य॒तऽस्रु॑चः । ब्र॒ह्म॒ण्यन्तः॑ । शंस्य॑म् । राधः॑ । ई॒म॒हे॒ ॥तान् । वः । महः । मरुतः । एवयाव्नः । विष्णोः । एषस्य । प्रभृथे । हवामहे । हिरण्यवर्णान् । ककुहान् । यतस्रुचः । ब्रह्मण्यन्तः । शंस्यम् । राधः । ईमहे ॥tān | vaḥ | mahaḥ | marutaḥ | eva-yāvnaḥ | viṣṇoḥ | eṣasya | pra-bhṛthe | havāmahe | hiraṇya-varṇān | kakuhān | yata-srucaḥ | brahmaṇyantaḥ | śaṃsyam | rādhaḥ | īmahe

तान्them
तान्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वःfor you / of you
वः:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
महोof the great (one)
महो:
सम्बन्ध
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
मरुतःthe Maruts
मरुतः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootमरुत् (प्रातिपदिक)
एवयाव्नःswift-going / impetuous
एवयाव्नः:
विशेषण (कर्तृ-सम्बन्धी)
TypeAdjective
Rootएवयावन् (प्रातिपदिक; वेदिक विशेषण)
विष्णोःof Viṣṇu
विष्णोः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
एषस्यof the course/impulse (of him)
एषस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootएष (प्रातिपदिक) + -स्य (षष्ठी) अथवा ‘एषस्’ (वेदिक नपुंसक/पुं)
प्रभृथेin the bringing-forth / in the forward advance
प्रभृथे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootप्र-भृ (धातु) → प्रभृत (कृदन्त/भाव) / प्रभृथि- (प्रातिपदिक)
हवामहेwe invoke
हवामहे:
क्रिया
TypeVerb
Root√ह्वा (ह्वयति) आत्मनेपद
हिरण्यवर्णान्golden-coloured
हिरण्यवर्णान्:
कर्म (विशेषण)
TypeAdjective
Rootहिरण्य-वर्ण (समास-प्रातिपदिक)
ककुहानिpeaks / summits
ककुहानि:
कर्म
TypeNoun
Rootककुह (प्रातिपदिक)
यतस्रुचःwith streaming (courses) / flowing
यतस्रुचः:
विशेषण (कर्तृ-सम्बन्धी)
TypeAdjective
Rootयत-स्रुच् (समास-प्रातिपदिक; ‘यत’ + ‘स्रुच्’ = flowing/streaming) अथवा ‘यतस्रुच्’ विशेषण
ब्रह्मण्यन्तःfavouring sacred speech / devoted to brahman
ब्रह्मण्यन्तः:
विशेषण (कर्तृ-सम्बन्धी)
TypeAdjective
Rootब्रह्मण्यन्त् (प्रातिपदिक; ‘ब्रह्मणि’ + √यम्/√यन्? वेदिक विशेषण ‘ब्रह्मण्य’ = brahman-favouring)
शंस्यम्praiseworthy
शंस्यम्:
कर्म (विशेषण)
TypeAdjective
Root√शंस् (स्तुति/प्रशंसा) → शंस्य (कृदन्त, यत्-प्रत्यय)
राधःgift / bounty
राधः:
कर्म
TypeNoun
Rootराधस् (प्रातिपदिक)
ईमहेwe seek / we implore
ईमहे:
क्रिया
TypeVerb
Root√ई (ईयते/ईमहे; वेदिक ‘to seek/ask/implore’) आत्मनेपद