HomeRig VedaMandala 2Sukta 30Mantra 3
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 3

Sukta 2.30

Rishi: Gṛtsamada (Bhārgava)
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh

ऊर्ध्वो ह्यस्थादध्यन्तरिक्षेऽधा वृत्राय प्र वधं जभार । मिहं वसान उप हीमदुद्रोत्तिग्मायुधो अजयच्छत्रुमिन्द्रः ॥

ऊ॒र्ध्वो ह्यस्था॒दध्य॒न्तरि॒क्षेऽधा॑ वृ॒त्राय॒ प्र व॒धं ज॑भार । मिहं॒ वसा॑न॒ उप॒ हीमदु॑द्रोत्ति॒ग्मायु॑धो अजय॒च्छत्रु॒मिन्द्र॑: ॥

ūrdhvó hy ásthād ádhy antárikṣe ’dhā vṛtrā́ya prá vadháṃ jabhāra | míhaṃ vásāna úpa hīm ádudrot tig्मā́yudho ajáyac chátrum índraḥ ||

Upright he stood in the mid-region, and then against Vṛtra he bore forth the stroke of destruction. Clothed in the rain of power he rushed upon him; with sharp weapon he conquered the enemy—Indra.

ऊ॒र्ध्वः । हि । अस्था॑त् । अधि॑ । अ॒न्तरि॑क्षे । अध॑ । वृ॒त्राय॑ । प्र । व॒धम् । ज॒भा॒र॒ । मिह॑म् । वसा॑नः । उप॑ । हि । ई॒म् । अदु॑द्रोत् । ति॒ग्मऽआ॑युधः । अ॒ज॒य॒त् । शत्रु॑म् । इन्द्रः॑ ॥ऊर्ध्वः । हि । अस्थात् । अधि । अन्तरिक्षे । अध । वृत्राय । प्र । वधम् । जभार । मिहम् । वसानः । उप । हि । ईम् । अदुद्रोत् । तिग्मआयुधः । अजयत् । शत्रुम् । इन्द्रः ॥ūrdhvaḥ | hi | asthāt | adhi | antarikṣe | adha | vṛtrāya | pra | vadham | jabhāra | miham | vasānaḥ | upa | hi | īm | adudrot | tigma-āyudhaḥ | ajayat | śatrum | indraḥ

ऊर्ध्वःupright, aloft
ऊर्ध्वः:
कर्तृ (इन्द्रः-विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootऊर्ध्व (प्रातिपदिक)
हिindeed, for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि (निपात)
अस्थात्stood, took his stand
अस्थात्:
क्रिया
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
अधिupon, over
अधि:
TypeIndeclinable
Rootअधि (उपसर्ग/अव्यय)
अन्तरिक्षेin the mid-air, atmosphere
अन्तरिक्षे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootअन्तरिक्ष (प्रातिपदिक)
अधthen, thereafter
अध:
TypeIndeclinable
Rootअध (अव्यय)
वृत्रायto/against Vṛtra
वृत्राय:
सम्प्रदान (लक्ष्य/प्रति)
TypeNoun
Rootवृत्र (प्रातिपदिक)
प्रforth, forward
प्र:
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग/अव्यय)
वधम्slaying, deadly blow
वधम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवध (प्रातिपदिक)
जभारbore, brought
जभार:
क्रिया
TypeVerb
Rootभृ (धातु)
मिहम्mist, cloud, rain(-mass)
मिहम्:
कर्म (वसानः—धारयन्)
TypeNoun
Rootमिह्/मिह (प्रातिपदिक; ‘मिह्’ = वर्षण/सिञ्चन, ‘मिह’ = धूम/कुहक/वृष्टि-सम्बन्ध)
वसानःwearing, clothed (with)
वसानः:
कर्तृ (इन्द्रः)
TypeParticiple (Adjective)
Rootवस् (धातु) → वसान (कृदन्त-प्रातिपदिक)
उपtowards, up to
उप:
TypeIndeclinable
Rootउप (उपसर्ग/अव्यय)
हिindeed
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि (निपात)
इम्him
इम्:
कर्म
TypePronoun
Rootइम् (एन्क्लिटिक सर्वनाम-प्रातिपदिक; RV usage)
अदुद्रोत्ran up, rushed forth
अदुद्रोत्:
क्रिया
TypeVerb
Rootद्रु (धातु) + उद् (उपसर्ग)
तिग्मायुधःhaving sharp weapons
तिग्मायुधः:
कर्तृ (इन्द्रः-विशेषणम्)
TypeAdjective (Compound)
Rootतिग्म (प्रातिपदिक) + आयुध (प्रातिपदिक)
अजयत्conquered, overcame
अजयत्:
क्रिया
TypeVerb
Rootजि (धातु)
शत्रुम्the enemy
शत्रुम्:
कर्म
TypeNoun
Rootशत्रु (प्रातिपदिक)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)