HomeRig VedaMandala 2Sukta 25Mantra 4
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 2.25

Rishi: Gṛtsamada (traditional ascription)
Devata: Brahmaṇaspati
Chandas: Jagatī (probable; confirm by metrical count)

तस्मा अर्षन्ति दिव्या असश्चतः स सत्वभिः प्रथमो गोषु गच्छति । अनिभृष्टतविषिर्हन्त्योजसा यंयं युजं कृणुते ब्रह्मणस्पतिः ॥

तस्मा॑ अर्षन्ति दि॒व्या अ॑स॒श्चत॒: स सत्व॑भिः प्रथ॒मो गोषु॑ गच्छति । अनि॑भृष्टतविषिर्ह॒न्त्योज॑सा॒ यंयं॒ युजं॑ कृणु॒ते ब्रह्म॑ण॒स्पति॑: ॥

tásmā arṣanti divyā́ asaścátaḥ sá sátvabhiḥ prathamó góṣu gacchati | anibhṛṣṭa-tavíṣir hánty ójasā yaṃ-yáṃ yújaṃ kṛṇuté bráhmaṇas-pátiḥ ||

To him the divine streams flow, unbroken; with his powers he goes first among the Rays. With energy that cannot be crushed he smites by might—he for whom Brahmaṇaspati makes every yoke-fellow power.

तस्मै॑ । अ॒र्ष॒न्ति॒ । दि॒व्याः । अ॒स॒श्चतः॑ । सः । सत्व॑ऽभिः । प्र॒थ॒मः । गोषु॑ । ग॒च्छ॒ति॒ । अनि॑भृष्टऽतविषिः । ह॒न्ति॒ । ओज॑सा । यम्ऽय॑म् । युज॑म् । कृ॒णु॒ते । ब्रह्म॑णः । पतिः॑ ॥तस्मै । अर्षन्ति । दिव्याः । असश्चतः । सः । सत्वभिः । प्रथमः । गोषु । गच्छति । अनिभृष्टतविषिः । हन्ति । ओजसा । यम्यम् । युजम् । कृणुते । ब्रह्मणः । पतिः ॥tasmai | arṣanti | divyāḥ | asaścataḥ | saḥ | satva-bhiḥ | prathamaḥ | goṣu | gacchati | anibhṛṣṭa-taviṣiḥ | hanti | ojasā | yam-yam | yujam | kṛṇute | brahmaṇaḥ | patiḥ

तस्मैto him
तस्मै:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अर्षन्तिthey flow/stream
अर्षन्ति:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootऋष् (गत्यर्थ/स्रवणार्थ) धातु
दिव्याःheavenly, divine
दिव्याः:
कर्तृ (अर्षन्ति) / विशेषण
TypeAdjective
Rootदिव्य (दिव्-सम्बन्धी) प्रातिपदिक
असश्चतःnot deviating, unerring (not separating)
असश्चतः:
कर्तृ (अर्षन्ति) / विशेषण
TypeAdjective
Rootअसश्चत् (न- + सश्च्/सच् ‘to accompany, cling’; बहुव्रीहि/कर्मधारय-प्राय विशेषण) प्रातिपदिक
सःhe
सः:
कर्तृ (गच्छति) / (हन्ति) / (कृणुते)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सत्वभिःwith strengths/powers
सत्वभिः:
करण
TypeNoun
Rootसत्व (सत्-भाव/बल/सत्त्व) प्रातिपदिक
प्रथमःfirst, foremost
प्रथमः:
कर्तृ (गच्छति) / विशेषण
TypeAdjective
Rootप्रथम प्रातिपदिक
गोषुamong the cows; in the herds
गोषु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootगो प्रातिपदिक
गच्छतिgoes, comes
गच्छति:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् धातु
अनिभृष्टतविषिःof unopposed might
अनिभृष्टतविषिः:
कर्तृ (हन्ति) / विशेषण
TypeAdjective
Rootअनिभृष्ट-तविषि (न- + निभृष्ट ‘checked/overpowered’ + तविषि ‘force, might’; बहुव्रीहि) प्रातिपदिक
हन्तिstrikes, slays
हन्ति:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootहन् धातु
ओजसाwith might
ओजसा:
करण
TypeNoun
Rootओजस् प्रातिपदिक
यम्whom
यम्:
कर्म (कृणुते) / सम्बन्ध (युजम्) निर्देश
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
यम्whomever
यम्:
कर्म (कृणुते)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
युजम्an ally, yoked companion
युजम्:
कर्म (कृणुते)
TypeNoun
Rootयुज् (नाम) ‘yoke-fellow, ally’ प्रातिपदिक
कृणुतेmakes (for himself), appoints
कृणुते:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ धातु
ब्रह्मणस्पतिःBrahmaṇaspati (Lord of prayer)
ब्रह्मणस्पतिः:
कर्तृ (कृणुते) / (गच्छति) / (हन्ति)
TypeNoun (Proper/Deity)
Rootब्रह्मणस्-पति (समास: षष्ठी-तत्पुरुष) प्रातिपदिक