HomeRig VedaMandala 2Sukta 25Mantra 2
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 2.25

Rishi: Gṛtsamada (traditional ascription)
Devata: Brahmaṇaspati
Chandas: Jagatī (probable; confirm by metrical count)

वीरेभिर्वीरान्वनवद्वनुष्यतो गोभी रयिं पप्रथद्बोधति त्मना । तोकं च तस्य तनयं च वर्धते यंयं युजं कृणुते ब्रह्मणस्पतिः ॥

वी॒रेभि॑र्वी॒रान्व॑नवद्वनुष्य॒तो गोभी॑ र॒यिं प॑प्रथ॒द्बोध॑ति॒ त्मना॑ । तो॒कं च॒ तस्य॒ तन॑यं च वर्धते॒ यंयं॒ युजं॑ कृणु॒ते ब्रह्म॑ण॒स्पति॑: ॥

vīrébhir vīrā́n vanavad vanuṣyató góbhī rayíṃ paprathád bódhati tmánā | tókaṃ ca tásya tánayaṃ ca vardhate yaṃ-yáṃ yújaṃ kṛṇuté bráhmaṇas-pátiḥ ||

With heroes he wins heroes for the striving one; with the Rays he spreads the plenitude and awakens it by his own self-being. Then his lineage and his offspring grow—he for whom Brahmaṇaspati makes every yoke-fellow power.

वी॒रेभिः॑ । वी॒रान् । व॒न॒व॒त् । व॒नु॒ष्य॒तः । गोभिः॑ । र॒यिम् । प॒प्र॒थ॒त् । बोध॑ति । त्मना॑ । तो॒कम् । च॒ । तस्य॑ । तन॑यम् । च॒ । व॒र्ध॒ते॒ । यम्ऽय॑म् । युज॑म् । कृ॒णु॒ते । ब्रह्म॑णः । पतिः॑ ॥वीरेभिः । वीरान् । वनवत् । वनुष्यतः । गोभिः । रयिम् । पप्रथत् । बोधति । त्मना । तोकम् । च । तस्य । तनयम् । च । वर्धते । यम्यम् । युजम् । कृणुते । ब्रह्मणः । पतिः ॥vīrebhiḥ | vīrān | vanavat | vanuṣyataḥ | gobhiḥ | rayim | paprathat | bodhati | tmanā | tokam | ca | tasya | tanayam | ca | vardhate | yam-yam | yujam | kṛṇute | brahmaṇaḥ | patiḥ

वीरेभिःwith/through heroes
वीरेभिः:
करण
TypeNoun
Rootवीर (प्रातिपदिक)
वीरान्heroes
वीरान्:
कर्म
TypeNoun
Rootवीर (प्रातिपदिक)
वनवत्like a forest; in a forest-like (abundant) way
वनवत्:
TypeAdjective (used adverbially)
Rootवनवत् (प्रातिपदिक; वन + वत्)
वनुष्यतःof the striving/winning one
वनुष्यतः:
सम्बन्ध
TypeParticiple (present)
Rootवनुष्य (धातु √वन्/√वन् ‘to win, to strive, to desire’ से निष्पन्न वर्तमान कृदन्त-प्रातिपदिक)
गोभिःwith cows; with cattle
गोभिः:
करण
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
रयिम्wealth
रयिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootरयि (प्रातिपदिक)
पप्रथत्has spread/expanded
पप्रथत्:
कर्तृ (क्रिया)
TypeVerb
Root√प्रथ् (प्रथँ विस्तारे)
बोधतिawakens; makes known
बोधति:
कर्तृ (क्रिया)
TypeVerb
Root√बुध् (बुधँ अवगमने)
त्मनाby himself; by his own power
त्मना:
करण
TypeNoun (instrumental of manner)
Rootत्मन् (प्रातिपदिक; ‘self, own person/power’)
तोकम्offspring; child
तोकम्:
कर्म
TypeNoun
Rootतोक (प्रातिपदिक)
and
:
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
तस्यof him; his
तस्य:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तनयम्son; progeny
तनयम्:
कर्म
TypeNoun
Rootतनय (प्रातिपदिक)
and
:
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
वर्धतेgrows; prospers
वर्धते:
कर्तृ (क्रिया)
TypeVerb
Root√वृध् (वृधँ वर्धने)
यम्whom
यम्:
कर्म
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
यम्whom (again/emphatically)
यम्:
कर्म
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
युजम्a yoked companion; ally
युजम्:
कर्म (कृ-क्रियायाः)
TypeNoun
Rootयुज् (प्रातिपदिक; ‘yoked one, companion’)
कृणुतेmakes; fashions
कृणुते:
कर्तृ (क्रिया)
TypeVerb
Root√कृ (कृञ् करणे)
ब्रह्मणस्पतिःBrahmaṇaspati (Lord of sacred speech/prayer)
ब्रह्मणस्पतिः:
कर्तृ
TypeNoun (proper/title)
Rootब्रह्मणस्-पति (समास; ब्रह्मणस् ‘of prayer/sacred formulation’ + पति ‘lord’)