HomeRig VedaMandala 2Sukta 21Mantra 5
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 5

Sukta 2.21

Rishi: Gṛtsamada (Bhārgava)
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (likely)

यज्ञेन गातुमप्तुरो विविद्रिरे धियो हिन्वाना उशिजो मनीषिणः । अभिस्वरा निषदा गा अवस्यव इन्द्रे हिन्वाना द्रविणान्याशत ॥

य॒ज्ञेन॑ गा॒तुम॒प्तुरो॑ विविद्रिरे॒ धियो॑ हिन्वा॒ना उ॒शिजो॑ मनी॒षिण॑: । अ॒भि॒स्वरा॑ नि॒षदा॒ गा अ॑व॒स्यव॒ इन्द्रे॑ हिन्वा॒ना द्रवि॑णान्याशत ॥

yajñéna gātúm aptúro vividrire dhíyo hinvānā́ uśíjo manīṣíṇaḥ | abhí-svarā niṣádā gā́ avasyávo índre hinvānā́ dráviṇāny āśata ||

By the sacrifice the apturas found the path; stirring their thoughts, the eager, the wise. With the cry toward the Light, sitting in the session, desiring help, they urged themselves in Indra and attained the plenitudes.

य॒ज्ञेन॑ । गा॒तुम् । अ॒प्ऽतुरः॑ । वि॒वि॒द्रि॒रे॒ । धियः॑ । हि॒न्वा॒नाः । उ॒शिजः॑ । म॒नी॒षिणः॑ । अ॒भि॒ऽस्वरा॑ । नि॒ऽसदा॑ । गाः । अ॒व॒स्यवः॑ । इन्द्रे॑ । हि॒न्वा॒नाः । द्रवि॑णानि । आ॒श॒त॒ ॥यज्ञेन । गातुम् । अप्तुरः । विविद्रिरे । धियः । हिन्वानाः । उशिजः । मनीषिणः । अभिस्वरा । निसदा । गाः । अवस्यवः । इन्द्रे । हिन्वानाः । द्रविणानि । आशत ॥yajñena | gātum | apturaḥ | vividrire | dhiyaḥ | hinvānāḥ | uśijaḥ | manīṣiṇaḥ | abhi-svarā | ni-sadā | gāḥ | avasyavaḥ | indre | hinvānāḥ | draviṇāni | āśata

यज्ञेनby/with the sacrifice
यज्ञेन:
करण
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक) < √यज्
गातुम्a path; passage; way
गातुम्:
कर्म
TypeNoun
Rootगातु (प्रातिपदिक) < √गा (गमन/गान)
अप्तुरःthe active/efficient ones; doers (ritual agents)
अप्तुरः:
कर्तृ
TypeNoun/Adjective
Rootअप्तुर (प्रातिपदिक) < अप् (कर्म/आप्) + तुर (कर्ता) (व्युत्पत्तिः वैदिकी)
विविद्रिरेthey have found; they discovered
विविद्रिरे:
क्रिया
TypeVerb
Root√विद् (जानने) (परस्मैपद) with वि-वि- (intensive/iterative)
धियःthoughts; insights; hymns
धियः:
कर्म
TypeNoun
Rootधि (प्रातिपदिक) < √धी (बुद्धौ)
हिन्वानाःimpelling; urging on
हिन्वानाः:
कर्तृ
TypeParticiple (Adjectival)
Root√हिन्व्/हिव् (प्रेरणे) (वेदिक)
उशिजःthe eager worshippers/priests (uśij-s)
उशिजः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootउशिज् (प्रातिपदिक) (वैदिक: यज्ञकर्मणि प्रवृत्ताः/उषः-सम्बद्धाः)
मनीषिणःthe wise; inspired thinkers
मनीषिणः:
कर्तृ
TypeNoun/Adjective
Rootमनीषिन् (प्रातिपदिक) < मनीषा
अभिस्वराःsounding forth; chanting aloud
अभिस्वराः:
कर्तृ
TypeAdjective/Noun
Rootअभि-स्वर (प्रातिपदिक) < √स्वर् (स्वरे/ध्वनौ)
निषदाःthe seated/attending ones; assistants
निषदाः:
कर्तृ
TypeNoun/Adjective
Rootनिषद् (प्रातिपदिक) < नि-√सद् (उपवेशने) (वैदिक: ‘आसीन/उपस्थित’)
गाःcows
गाः:
कर्म
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
अवस्यवःseeking help/favor; desirous of aid
अवस्यवः:
कर्तृ
TypeAdjective/Noun
Rootअवस्यु (प्रातिपदिक) < अवस् (सहाय/रक्षा) + यु (इच्छुक)
इन्द्रेin/with Indra; upon Indra
इन्द्रे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
हिन्वानाःimpelling; urging on
हिन्वानाः:
कर्तृ
TypeParticiple (Adjectival)
Root√हिन्व्/हिव् (प्रेरणे)
द्रविणानिwealths; riches
द्रविणानि:
कर्म
TypeNoun
Rootद्रविण (प्रातिपदिक)
आशतthey attained; they reached
आशत:
क्रिया
TypeVerb
Root√अश् (व्याप्तौ/प्राप्तौ) with आ-