HomeRig VedaMandala 2Sukta 21Mantra 2
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 2.21

Rishi: Gṛtsamada (Bhārgava)
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (likely)

अभिभुवेऽभिभङ्गाय वन्वतेऽषाळ्हाय सहमानाय वेधसे । तुविग्रये वह्नये दुष्टरीतवे सत्रासाहे नम इन्द्राय वोचत ॥

अ॒भि॒भुवे॑ऽभिभ॒ङ्गाय॑ वन्व॒तेऽषा॑ळ्हाय॒ सह॑मानाय वे॒धसे॑ । तु॒वि॒ग्रये॒ वह्न॑ये दु॒ष्टरी॑तवे सत्रा॒साहे॒ नम॒ इन्द्रा॑य वोचत ॥

abhí-bhuve ’bhibháṅgāya vanvaté ’ṣā́ḷhāya sáhamānāya vedháse | tuvigráye váhnaye duṣṭárītave satrā́sāhe náma índrāya vocata ||

Utter your homage to Indra: the overcomer who breaks the breakers, the assaulter who presses forward, the unconquered who bears the shock, the wise disposer; the mighty-voiced, the impelling bearer of the flame, hard to be outstripped, the ever-victorious.

अ॒भि॒ऽभुवे॑ । अ॒भि॒ऽभ॒ङ्गाय॑ । व॒न्व॒ते । अषा॑ळ्हाय । सह॑मानाय । वे॒धसे॑ । तु॒वि॒ऽग्रये॑ । वह्न॑ये । दु॒स्तरी॑तवे । स॒त्रा॒ऽसहे॑ । नमः॑ । इन्द्रा॑य । वो॒च॒त॒ ॥अभिभुवे । अभिभङ्गाय । वन्वते । अषाळ्हाय । सहमानाय । वेधसे । तुविग्रये । वह्नये । दुस्तरीतवे । सत्रासहे । नमः । इन्द्राय । वोचत ॥abhi-bhuve | abhi-bhaṅgāya | vanvate | aṣāḷhāya | sahamānāya | vedhase | tuvi-graye | vahnaye | dustarītave | satrāsahe | namaḥ | indrāya | vocata

अभिभुवेto the overpowering one
अभिभुवे:
सम्प्रदान
TypeNoun (epithet)
Rootअभि-भू (√भू)
अभिभङ्गायto the breaker (of foes)
अभिभङ्गाय:
सम्प्रदान
TypeNoun (epithet)
Rootअभि-भञ्ज (√भञ्ज) / प्रातिपदिक: अभिभङ्ग
वन्वते(who) strives / presses on
वन्वते:
कर्तृ
TypeVerb
Root√वन् (वन्व्) ‘to strive/seek, to win’
अषाळ्हायto the unconquered
अषाळ्हाय:
सम्प्रदान
TypeAdjective (epithet)
Rootप्रातिपदिक: अषाळ्ह (a-√सह/√षह ‘not to be overcome’)
सहमानायto the prevailing/enduring one
सहमानाय:
सम्प्रदान
TypeAdjective/Participle
Root√सह ‘to endure, overcome’ → सहमान (वर्तमान कृदन्त)
वेधसेto the wise ordainer
वेधसे:
सम्प्रदान
TypeNoun (epithet)
Rootप्रातिपदिक: वेधस् (from √विध्/√वेध् ‘to work, to arrange; wise/ordainer’)
तुविग्रयेto the very foremost
तुविग्रये:
सम्प्रदान
TypeAdjective (epithet)
Rootप्रातिपदिक: तुवि-ग्रय (तुवि ‘much, mighty’ + ग्रय ‘foremost’)
वह्नयेto the bearer/impeller
वह्नये:
सम्प्रदान
TypeNoun (epithet)
Rootप्रातिपदिक: वह्नि (from √वह् ‘to carry’; ‘bearer, impeller’)
दुष्टरीतवेto the hard-to-surpass one
दुष्टरीतवे:
सम्प्रदान
TypeAdjective (epithet)
Rootप्रातिपदिक: दुष्-तरीतु (दुष् + √तॄ ‘to cross’; ‘hard to overcome/cross’)
सत्रासाहेto the ever-victorious
सत्रासाहे:
सम्प्रदान
TypeAdjective (epithet)
Rootप्रातिपदिक: सत्रा-साह (सत्रा ‘always’ + √सह ‘to conquer’)
नमःobeisance
नमः:
कर्म
TypeNoun
Rootप्रातिपदिक: नमस् (from √नम् ‘to bow’)
इन्द्रायto Indra
इन्द्राय:
सम्प्रदान
TypeNoun (deity name)
Rootप्रातिपदिक: इन्द्र
वोचतspeak / utter
वोचत:
TypeVerb
Root√वच् ‘to speak’