HomeRig VedaMandala 2Sukta 19Mantra 6
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 6

Sukta 2.19

Rishi: Gṛtsamada
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (probable)

स रन्धयत्सदिवः सारथये शुष्णमशुषं कुयवं कुत्साय । दिवोदासाय नवतिं च नवेन्द्रः पुरो व्यैरच्छम्बरस्य ॥

स र॑न्धयत्स॒दिव॒: सार॑थये॒ शुष्ण॑म॒शुषं॒ कुय॑वं॒ कुत्सा॑य । दिवो॑दासाय नव॒तिं च॒ नवेन्द्र॒: पुरो॒ व्यै॑र॒च्छम्ब॑रस्य ॥

sá randhayat sa-dívaḥ sā́rathaye śúṣṇam aśúṣaṃ kúyavaṃ kútsāya | divódāsāya navatíṃ ca návéndraḥ puró vyàirac chámbarasya ||

He subdued Śuṣṇa, the drying one, and Kuyava for Kutsa, the charioteer of the heavenly. For Divodāsa, Indra broke open ninety and nine strongholds of Śambara.

सः । र॒न्ध॒य॒त् । स॒ऽदिवः॑ । सार॑थये । शुष्ण॑म् । अ॒शुष॑म् । कुय॑वम् । कुत्सा॑य । दिवः॑ऽदासाय । न॒व॒तिम् । च॒ । नव॑ । इन्द्रः॑ । पुरः॑ । वि । ऐ॒र॒त् । शम्ब॑रस्य ॥सः । रन्धयत् । सदिवः । सारथये । शुष्णम् । अशुषम् । कुयवम् । कुत्साय । दिवःदासाय । नवतिम् । च । नव । इन्द्रः । पुरः । वि । ऐरत् । शम्बरस्य ॥saḥ | randhayat | sa-divaḥ | sārathaye | śuṣṇam | aśuṣam | kuyavam | kutsāya | d ivaḥ-dāsāya | navatim | ca | nava | indraḥ | puraḥ | vi | airat | śambarasya

सःhe (Indra)
सः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → स
रन्धयत्subdued, brought under control
रन्धयत्:
क्रिया
TypeVerb
Rootरन्ध् (रन्धयति) धातु
सदिवःaccompanied by heaven / with the sky
सदिवः:
कर्तृ (विशेषणम्)
TypeAdjective (epithet)
Rootस-दिव् (उपसर्ग/पूर्वपद ‘स’ + दिव्/दिवस् ‘द्यौः/स्वर्ग’)
सारथयेto the charioteer
सारथये:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootसारथि (प्रातिपदिक)
शुष्णम्Śuṣṇa
शुष्णम्:
कर्म
TypeNoun (proper)
Rootशुष्ण (प्रातिपदिक; दैत्यनाम)
अशुषम्un-drying, not withering (i.e., vigorous)
अशुषम्:
कर्म (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootअ-शुष (प्रातिपदिक; ‘अ’ नञ् + शुष ‘सूखापन/बल’)
कुयवम्Kuyava
कुयवम्:
कर्म
TypeNoun (proper)
Rootकुयव (प्रातिपदिक; दस्यु/असुरनाम)
कुत्सायfor Kutsa
कुत्साय:
सम्प्रदान
TypeNoun (proper)
Rootकुत्स (प्रातिपदिक; ऋषिनाम)
दिवोदासायfor Divodāsa
दिवोदासाय:
सम्प्रदान
TypeNoun (proper)
Rootदिवोदास (प्रातिपदिक; राजनाम)
नवतिम्ninety
नवतिम्:
कर्म (विशेषणम्)
TypeNumeral
Rootनवति (संख्याप्रातिपदिक)
and
:
TypeIndeclinable
Root
नवnine
नव:
कर्म (विशेषणम्)
TypeNumeral
Rootनव (संख्याप्रातिपदिक)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
पुरःfortresses, strongholds
पुरः:
कर्म
TypeNoun
Rootपुर्/पुरा (प्रातिपदिक ‘पुर्’)
विapart, asunder
वि:
TypeIndeclinable (preverb)
Rootवि (उपसर्ग)
ऐरच्छत्broke through, pierced
ऐरच्छत्:
क्रिया
TypeVerb
Rootऋच्छ्/अर्च्छ् (ऋच्छति/अर्च्छति) धातु
शम्बरस्यof Śambara
शम्बरस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun (proper)
Rootशम्बर (प्रातिपदिक; दस्युनाम)