HomeRig VedaMandala 2Sukta 19Mantra 4
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 2.19

Rishi: Gṛtsamada
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (probable)

सो अप्रतीनि मनवे पुरूणीन्द्रो दाशद्दाशुषे हन्ति वृत्रम् । सद्यो यो नृभ्यो अतसाय्यो भूत्पस्पृधानेभ्यः सूर्यस्य सातौ ॥

सो अ॑प्र॒तीनि॒ मन॑वे पु॒रूणीन्द्रो॑ दाशद्दा॒शुषे॒ हन्ति॑ वृ॒त्रम् । स॒द्यो यो नृभ्यो॑ अत॒साय्यो॒ भूत्प॑स्पृधा॒नेभ्य॒: सूर्य॑स्य सा॒तौ ॥

só apratī́ni mánave purū́ṇī́ndro dāśad dāśúṣe hánti vṛtrám | sadyó yó nṛ́bhyo atasā́yyo bhū́t paspṛdhānébhyaḥ sū́ryasya sātáu ||

He, Indra, gave to Manu many irresistible boons; he slays Vṛtra for the giver. He who becomes at once unconquerable for men, in the winning of the Sun, against those who strive in hostility.

सः । अ॒प्र॒तीनि॑ । मन॑वे । पु॒रूणि॑ । इन्द्रः॑ । दा॒श॒त् । दा॒शुषे॑ । हन्ति॑ । वृ॒त्रम् । स॒द्यः । यः । नृऽभ्यः॑ । अ॒त॒साय्यः॑ । भूत् । प॒स्पृ॒धा॒नेभ्यः॑ । सूर्य॑स्य । सा॒तौ ॥सः । अप्रतीनि । मनवे । पुरूणि । इन्द्रः । दाशत् । दाशुषे । हन्ति । वृत्रम् । सद्यः । यः । नृभ्यः । अतसाय्यः । भूत् । पस्पृधानेभ्यः । सूर्यस्य । सातौ ॥saḥ | apratīni | manave | purūṇi | indraḥ | dāśat | dāśuṣe | hanti | vṛtram | sadyaḥ | yaḥ | nṛ-bhyaḥ | atasāyyaḥ | bhūt | paspṛdhānebhyaḥ | sūryasya | sātau

सःhe
सः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अप्रतिनीirresistible, unopposable
अप्रतिनी:
कर्म
TypeAdjective
Rootअ-प्रतिनी (प्रातिपदिक; नकारार्थक उपसर्ग अ- + प्रतिनी)
मनवेto Manu / for mankind
मनवे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootमनु (प्रातिपदिक)
पुरूणीmany (gifts/boons)
पुरूणी:
कर्म
TypeAdjective (substantivized: ‘many (things)’)
Rootपुरु (प्रातिपदिक)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
दाशत्gave, bestowed
दाशत्:
क्रिया
TypeVerb
Rootदाश् (धातु; ‘to give, bestow’)
दाशुषेto the worshipper / to the giver
दाशुषे:
सम्प्रदान
TypeNoun (participle used substantively)
Rootदाश्वस्/दाशुष् (कृदन्त-प्रातिपदिक; √दाश् ‘to worship/give’ → ‘giver/worshipper’)
हन्तिslays
हन्ति:
क्रिया
TypeVerb
Rootहन् (धातु; ‘to slay’)
वृत्रम्Vṛtra (the obstructor)
वृत्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवृत्र (प्रातिपदिक)
सद्यःimmediately
सद्यः:
अधिकारण (काल) / क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootसद्यस् (अव्यय-प्रातिपदिक)
यःwho
यः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नृभ्यःto men
नृभ्यः:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootनृ (प्रातिपदिक)
अतसाय्यःnot to be overcome, unconquerable
अतसाय्यः:
कर्तृ (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअ-तसाय्य (प्रातिपदिक; नकारार्थक अ- + तसाय्य ‘to be overcome/pressed down’)
भूत्became
भूत्:
क्रिया
TypeVerb
Rootभू (धातु; ‘to be, become’)
पस्पृधानेभ्यःto the contending (rivals)
पस्पृधानेभ्यः:
सम्प्रदान
TypeNoun/Adjective (participle used substantively)
Rootपस्पृधान (कृदन्त-प्रातिपदिक; √स्पृध् ‘to contend, vie’ → ‘contending’)
सूर्यस्यof the Sun
सूर्यस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
सातौin the winning / in the contest for victory
सातौ:
अधिकारण
TypeNoun
Rootसाति (प्रातिपदिक; ‘winning, gaining, victory’)