HomeRig VedaMandala 2Sukta 18Mantra 3
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 3

Sukta 2.18

Rishi: Gṛtsamada (Bhārgava)
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (probable)

हरी नु कं रथ इन्द्रस्य योजमायै सूक्तेन वचसा नवेन । मो षु त्वामत्र बहवो हि विप्रा नि रीरमन्यजमानासो अन्ये ॥

हरी॒ नु कं॒ रथ॒ इन्द्र॑स्य योजमा॒यै सू॒क्तेन॒ वच॑सा॒ नवे॑न । मो षु त्वामत्र॑ ब॒हवो॒ हि विप्रा॒ नि री॑रम॒न्यज॑मानासो अ॒न्ये ॥

harī́ nú kaṃ́ rathá índrasya yojam ā́yai sū́ktena vácasā návena | mó ṣú tvām átra bahávo hí viprā́ ní rīraman anyáyajamānāso anyé ||

The two tawny steeds of Indra, indeed, I yoke to his chariot for his coming, with a new and well-fashioned word. Let not many seers here divert you away—other sacrificers, others—drawing you to their call.

हरी॒ इति॑ । नु । क॒म् । रथे॑ । इन्द्र॑स्य । यो॒ज॒म् । आ॒ऽयै । सू॒क्तेन॑ । वच॑सा । नवे॑न । मो इति॑ । सु । त्वाम् । अत्र॑ । ब॒हवः॑ । हि । विप्राः॑ । नि । री॒र॒म॒न् । यज॑मानासः । अ॒न्ये ॥हरी इति । नु । कम् । रथे । इन्द्रस्य । योजम् । आयै । सूक्तेन । वचसा । नवेन । मो इति । सु । त्वाम् । अत्र । बहवः । हि । विप्राः । नि । रीरमन् । यजमानासः । अन्ये ॥harī iti | nu | kam | rathe | indrasya | yojam | āyai | sūktena | vacasā | navena | mo iti | su | tvām | atra | bahavaḥ | hi | viprāḥ | ni | rīraman | yajamānāsaḥ | anye

हरीthe two bay-horses (of Indra)
हरी:
कर्तृ (योजमायै इत्यस्य कर्तारौ) / विषय (स्तुत्यर्थे)
TypeNoun
Rootहरि- (प्रातिपदिक)
नुnow, indeed
नु:
TypeIndeclinable
Rootनु (निपात)
कम्what? / which? (interrogative)
कम्:
कर्म (योजमायै—‘what/which [to yoke]’)
TypePronoun
Rootक (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
रथेon/at the chariot
रथे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootरथ- (प्रातिपदिक)
इन्द्रस्यof Indra
इन्द्रस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootइन्द्र- (प्रातिपदिक)
योजमायैfor yoking (to be yoked)
योजमायै:
सम्प्रदान (योजनायै = ‘for yoking’)
TypeVerbal noun (action noun)
Rootयुज् (धातु) → योज- (कृदन्त-प्रातिपदिक, भाव/क्रिया-नाम)
सूक्तेनwith a well-spoken hymn
सूक्तेन:
करण
TypeNoun/Adjective
Rootसूक्त- (सु+उक्त, प्रातिपदिक)
वचसाwith speech/utterance
वचसा:
करण
TypeNoun
Rootवचस्- (प्रातिपदिक)
नवेनnew, fresh
नवेन:
करण (विशेषण-भावेन)
TypeAdjective
Rootनव- (प्रातिपदिक)
माdo not
मा:
TypeIndeclinable
Rootमा (निषेध-निपात)
षुindeed, just (emphatic)
षु:
TypeIndeclinable
Rootषु (निपात)
त्वाम्you
त्वाम्:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
अत्रhere
अत्र:
अधिकरण
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
बहवःmany
बहवः:
कर्तृ
TypeAdjective (substantive use)
Rootबहु- (प्रातिपदिक)
हिfor, indeed
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि (निपात)
विप्राःinspired seers/priests
विप्राः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootविप्र- (प्रातिपदिक)
निdown, forth (as preverb)
नि:
TypeIndeclinable
Rootनि (उपसर्ग/अव्यय)
रीरमन्they have gladdened / made (you) rejoice
रीरमन्:
क्रिया (कर्तृ = विप्राः)
TypeVerb
Rootरम् (धातु) [Vedic intensive/causative formation: रीरम्-]
अन्यजमानासःsacrificing for others / with other patrons
अन्यजमानासः:
कर्तृ (विशेषण-भावेन)
TypeAdjective/Noun (bahuvrīhi-like compound)
Rootअन्य- + यजमान- (प्रातिपदिक; यज् → यजमान ‘sacrificing’)
अन्येothers
अन्ये:
कर्तृ (पूर्वपदे ‘विप्राः’ इत्यस्य सह-सम्बन्धः)
TypePronoun/Adjective
Rootअन्य- (प्रातिपदिक)