HomeRig VedaMandala 2Sukta 15Mantra 4
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 2.15

Rishi: Gṛtsamada
Devata: Indra (with Agni as instrumental power in the verse)
Chandas: Triṣṭubh (likely)

स प्रवोळ्हॄन्परिगत्या दभीतेर्विश्वमधागायुधमिद्धे अग्नौ । सं गोभिरश्वैरसृजद्रथेभिः सोमस्य ता मद इन्द्रश्चकार ॥

स प्र॑वो॒ळ्हॄन्प॑रि॒गत्या॑ द॒भीते॒र्विश्व॑मधा॒गायु॑धमि॒द्धे अ॒ग्नौ । सं गोभि॒रश्वै॑रसृज॒द्रथे॑भि॒: सोम॑स्य॒ ता मद॒ इन्द्र॑श्चकार ॥

sa pravoḷhṝn parigatyā dabhīter viśvam adhāg āyudham iddhe agnau | saṁ gobhir aśvair asṛjad rathebhiḥ somasya tā made indraś cakāra ||

He went round the ‘carriers’ of the offering from fear and burned up every weapon in the kindled fire. Then he set together the powers of light and speed—cows, horses, and chariots—these Indra accomplished in the ecstasy of Soma.

सः । प्र॒ऽवो॒ळ्हॄन् । प॒रि॒ऽगत्य॑ । द॒भीतेः॑ । विश्व॑म् । अ॒धा॒क् । आयु॑धम् । इ॒द्धे । अ॒ग्नौ । सम् । गोभिः॑ । अश्वैः॑ । अ॒सृ॒ज॒त् । रथे॑भिः । सोम॑स्य । ता । मदे॑ । इन्द्रः॑ । च॒का॒र॒ ॥सः । प्रवोळ्हॄन् । परिगत्य । दभीतेः । विश्वम् । अधाक् । आयुधम् । इद्धे । अग्नौ । सम् । गोभिः । अश्वैः । असृजत् । रथेभिः । सोमस्य । ता । मदे । इन्द्रः । चकार ॥saḥ | pra-voḷhṛn | pari-gatya | dabhīteḥ | viśvam | adhāk | āyudham | iddhe | agnau | sam | gobhiḥ | aśvaiḥ | asṛjat | rathebhiḥ | somasya | tā | made | indraḥ | cakāra

सःhe
सः:
Kartā
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → स
प्रवोळ्हॄन्those who had been driven/led forth
प्रवोळ्हॄन्:
Karma
TypeParticiple (Adjectival noun)
Rootप्र-√वह् (वहँ प्रापणे/वहने) → प्रवोळ्हृ (कृदन्त-प्रातिपदिक, भूतकर्मणि/कृत)
परिगत्याhaving gone around; by encircling
परिगत्या:
Karaṇa
TypeGerund/Absolutive (instrumentalized form in Vedic usage)
Rootपरि-√गम् (गमॢँ गतौ) → परिगत (कृदन्त) ; परिगत् + -या (तृतीया एकवचन)
दभीतेःfrom fear/terror
दभीतेः:
Apādāna
TypeNoun
Root√दभ् (दभँ हिंसायाम्/छेदने) → दभीति (स्त्री. भाववाचक)
विश्वम्all; the whole (of it)
विश्वम्:
Karma
TypeAdjective (used substantively)
Rootविश्व (विश्-सम्बद्ध प्रातिपदिक)
अधाक्then; thereupon
अधाक्:
TypeIndeclinable (particle)
Rootअधा (अव्यय) + √अह्/√अघ्? (वेद. ‘अधाक्’ = ‘तदा/अथ’ इत्यर्थे निपात-समूहः)
आयुधम्weapon
आयुधम्:
Karma
TypeNoun
Rootआयुध (प्रातिपदिक)
इद्धेin the kindled (one)
इद्धे:
Adhikaraṇa
TypeParticiple (Adjectival)
Root√इध् (इधँ दीप्तौ) → इद्ध (कृदन्त) ; इद्धे = सप्तमी एकवचन (वेद. लोकेटिव)
अग्नौin the fire
अग्नौ:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
सम्together; completely
सम्:
TypeIndeclinable (preverb)
Rootसम् (उपसर्ग/अव्यय)
गोभिःwith cows
गोभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
अश्वैःwith horses
अश्वैः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootअश्व (प्रातिपदिक)
असृजत्he released; he let loose
असृजत्:
TypeVerb
Root√सृज् (सृजँ विसर्गे/सर्जने)
रथेभिःwith chariots
रथेभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
सोमस्यof Soma
सोमस्य:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
ताःthose (things)
ताः:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → ता
मदेin intoxication; in exhilaration
मदे:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootमद (प्रातिपदिक; ‘मद’ = उन्माद/हर्ष)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
Kartā
TypeNoun (proper)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
चकारhe has done; he accomplished
चकार:
TypeVerb
Root√कृ (डुकृञ् करणे)