HomeRig VedaMandala 2Sukta 13Mantra 8
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 8

Sukta 2.13

Rishi: Gṛtsamada (traditional)
Devata: Indra
Chandas: Trishtubh (probable)

यो नार्मरं सहवसुं निहन्तवे पृक्षाय च दासवेशाय चावहः । ऊर्जयन्त्या अपरिविष्टमास्यमुतैवाद्य पुरुकृत्सास्युक्थ्यः ॥

यो ना॑र्म॒रं स॒हव॑सुं॒ निह॑न्तवे पृ॒क्षाय॑ च दा॒सवे॑शाय॒ चाव॑हः । ऊ॒र्जय॑न्त्या॒ अप॑रिविष्टमा॒स्य॑मु॒तैवाद्य पु॑रुकृ॒त्सास्यु॒क्थ्य॑: ॥

yó nā́rmaráṃ sahávasuṃ níhantave pṛkṣā́ya ca dā́sa-veśāya cā́vahaḥ | ūrjáyantyā apari-viṣṭam ā́syam utáivā́dya puru-kṛ́t sá āsy ukthyáḥ ||

You brought (help) to strike down Narmara, the one rich in force, for Pṛkṣa and for Dāsa-veśa. From the strengthening power you brought an unblocked mouth—yes, even today you are the doer of many acts; he indeed is the true subject of the hymn.

यः । ना॒र्म॒रम् । स॒हऽव॑सुम् । निऽह॑न्तवे । पृ॒क्षाय॑ । च॒ । दा॒सऽवे॑शाय॒ । च॒ । अव॑हः । ऊ॒र्जय॑न्त्याः । अप॑रिऽविष्टम् । आ॒स्य॑म् । उ॒त । ए॒व । अ॒द्य । पु॒रु॒ऽकृ॒त् । सः । अ॒सि॒ । उ॒क्थ्यः॑ ॥यः । नार्मरम् । सहवसुम् । निहन्तवे । पृक्षाय । च । दासवेशाय । च । अवहः । ऊर्जयन्त्याः । अपरिविष्टम् । आस्यम् । उत । एव । अद्य । पुरुकृत् । सः । असि । उक्थ्यः ॥yaḥ | nārmaram | saha-vasum | ni-hantave | pṛkṣāya | ca | dāsa-veśāya | ca | avahaḥ | ūrjayantyāḥ | apari-viṣṭam | āsyam | uta | eva | adya | puru-kṛt | saḥ | asi | ukthyaḥ

यःwho (he who)
यः:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
not
:
TypeIndeclinable
Rootन (निपात)
अर्मरम्Armar(a) (a foe/dasyu, proper name)
अर्मरम्:
Karma
TypeNoun
Rootअर्मर (प्रातिपदिक; दस्यु/शत्रु-नाम)
सहवसुम्Sahavasu (a foe/dasyu, proper name)
सहवसुम्:
Karma
TypeNoun
Rootसहवसु (प्रातिपदिक; दस्यु/शत्रु-नाम)
निहन्तवेto strike down, to slay
निहन्तवे:
Prayojana (उद्देश्य) / Karma-arthaka
TypeVerbal noun (infinitive) / Kṛdanta
Rootनि + हन् (धातु) → निहन्तृ (कृदन्त-प्रातिपदिक)
पृक्षायfor Pṛkṣa (proper name)
पृक्षाय:
Sampradāna
TypeNoun
Rootपृक्षा (प्रातिपदिक; दस्यु/शत्रु-नाम)
and
:
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
दासवे॑शायfor Dāsaveśa (proper name)
दासवे॑शाय:
Sampradāna
TypeNoun
Rootदासवे॑श (प्रातिपदिक; दस्यु/शत्रु-नाम)
and
:
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
आवहःyou brought / you conveyed
आवहः:
Kriyā (मुख्य क्रिया) संबद्धः कर्ता = ‘त्वम्’
TypeVerb
Rootआ + वह् (धातु)
ऊर्जयन्त्याःfrom the invigorating (one/force)
ऊर्जयन्त्याः:
Apādāna (from) / Hetu (by means of) संदर्भे
TypeParticiple (f.)
Rootऊर्जयन्ती (कृदन्त-प्रातिपदिक; √ऊर्ज्/ऊर्जय् ‘to strengthen, invigorate’)
अपरिविष्टम्not hemmed in, unobstructed
अपरिविष्टम्:
Karma (विशेषणम्)
TypeAdjective/Participle
Rootअ + परि + विष्/वेश् (धातु) → परिविष्ट (कृदन्त) + अ- (निषेध)
आस्यम्mouth, face
आस्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootआस्य (प्रातिपदिक)
उतand also
उत:
TypeIndeclinable
Rootउत (निपात)
एवindeed, just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव (निपात)
अद्यtoday, now
अद्य:
Adhikaraṇa (time)
TypeIndeclinable
Rootअद्य (अव्यय)
पुरुकृत्सासिyou are (one) of many deeds
पुरुकृत्सासि:
Kriyā (असि) + Kartā (त्वम्) / विधेय-विशेषणम्
TypeAdjective + Verb
Rootपुरु-कृत्स (प्रातिपदिक; ‘much-doing, of many deeds’) + अस् (धातु)
अस्यof this
अस्य:
Sambandha (genitive relation)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
उक्थ्यःworthy of the uktha (hymn of praise)
उक्थ्यः:
Kartā (सम्बन्धे/विशेष्ये) / विधेय-विशेषणम्
TypeAdjective
Rootउक्थ्य (प्रातिपदिक; ‘praiseworthy with hymns/uktha’)