HomeRig VedaMandala 2Sukta 13Mantra 3
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 3

Sukta 2.13

Rishi: Gṛtsamada (Gṛtsamāda) (traditional attribution for RV 2.13)
Devata: Indra
Chandas: Trishtubh (probable for RV 2.13; verse-length and cadence consistent)

अन्वेको वदति यद्ददाति तद्रूपा मिनन्तदपा एक ईयते । विश्वा एकस्य विनुदस्तितिक्षते यस्ताकृणोः प्रथमं सास्युक्थ्यः ॥

अन्वेको॑ वदति॒ यद्ददा॑ति॒ तद्रू॒पा मि॒नन्तद॑पा॒ एक॑ ईयते । विश्वा॒ एक॑स्य वि॒नुद॑स्तितिक्षते॒ यस्ताकृ॑णोः प्रथ॒मं सास्यु॒क्थ्य॑: ॥

anvéko vadati yád dadā́ti tád rūpā́ minán tád-apā́ eka īyate | viśvā́ ékasya vi-núdas titikṣate yás tā́kṛṇoḥ prathamáṃ sá āsy ukthyáḥ ||

One follows and declares what he gives; yet he alters the forms of that gift. One alone moves as the waters themselves. All the repulsions and thrusts against the One are borne and endured by him—he who first shaped those powers; he indeed is the true subject of the hymn.

अनु॑ । एकः॑ । व॒द॒ति॒ । यत् । ददा॑ति । तत् । रू॒पा । मि॒नन् । तत्ऽअ॑पाः । एकः॑ । ई॒य॒ते॒ । विश्वाः॑ । एक॑स्य । वि॒ऽनुदः॑ । ति॒ति॒क्ष॒ते॒ । यः । ता । अकृ॑णोः । प्र॒थ॒मम् । सः । अ॒सि॒ । उ॒क्थ्यः॑ ॥अनु । एकः । वदति । यत् । ददाति । तत् । रूपा । मिनन् । तत्अपाः । एकः । ईयते । विश्वाः । एकस्य । विनुदः । तितिक्षते । यः । ता । अकृणोः । प्रथमम् । सः । असि । उक्थ्यः ॥anu | ekaḥ | vadati | yat | dadāti | tat | rūpā | minan | tat-apāḥ | ekaḥ | īyate | viśvāḥ | ekasya | vi-nudaḥ | titikṣate | yaḥ | tā | akṛṇoḥ | prathamam | saḥ | asi | ukthyaḥ

अन्वेकःone after another; each single (one)
अन्वेकः:
Kartā
TypeAdjective
Rootअनु + एक (प्रातिपदिक)
वदतिspeaks; says
वदति:
Kartā
TypeVerb
Root√वद् (वदति)
यत्what; that which
यत्:
Karma
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ददातिgives
ददाति:
Kartā
TypeVerb
Root√दा (ददाति)
तत्that
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
रूपाःforms; appearances
रूपाः:
Kartā
TypeNoun
Rootरूप (प्रातिपदिक)
मिनन्तिdiminish; destroy; impair
मिनन्ति:
Kartā
TypeVerb
Root√मि/मिन् (मिनन्ति) ‘क्षय/हिंसा/नाश’
तत्that
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अपाःthe waters
अपाः:
Kartā
TypeNoun
Rootअप्/आप् (प्रातिपदिक) ‘जल’
एकःone; single
एकः:
Kartā
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
ईयतेgoes; moves
ईयते:
Kartā
TypeVerb
Root√इ (ईयते) ‘गच्छति’
विश्वाःall
विश्वाः:
Kartā
TypeAdjective
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
एकस्यof one (single one)
एकस्य:
Sambandha (genitive)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
विनुदःthe repeller; the one who drives away
विनुदः:
Kartā
TypeNoun (agent) / Epithet
Rootवि + √नुद् (कृदन्त-प्रातिपदिक) ‘अपनुद्/प्रेरय्’
तितिक्षतेendures; bears
तितिक्षते:
Kartā
TypeVerb
Root√तिज्/तिक्ष् (तितिक्षते) ‘सहते’
यःwho
यः:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ताकृणोःyou have made; you did
ताकृणोः:
Kartā
TypeVerb
Root√कृ (वैदिक रूप) ‘कृणोति’
प्रथमम्first; at first
प्रथमम्:
Karma
TypeAdjective (used adverbially)
Rootप्रथम (प्रातिपदिक)
सःhe
सः:
Kartā
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अस्यof this; his
अस्य:
Sambandha (genitive)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
उक्थ्यःworthy of hymn; hymn-worthy
उक्थ्यः:
Kartā
TypeAdjective/Noun (epithet)
Rootउक्थ्य (प्रातिपदिक) < उक्थ ‘स्तुति’