HomeRig VedaMandala 2Sukta 11Mantra 2
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 2.11

Rishi: Gṛtsamada (Bhārgava)
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (probable)

सृजो महीरिन्द्र या अपिन्वः परिष्ठिता अहिना शूर पूर्वीः । अमर्त्यं चिद्दासं मन्यमानमवाभिनदुक्थैर्वावृधानः ॥

सृ॒जो म॒हीरि॑न्द्र॒ या अपि॑न्व॒: परि॑ष्ठिता॒ अहि॑ना शूर पू॒र्वीः । अम॑र्त्यं चिद्दा॒सं मन्य॑मान॒मवा॑भिनदु॒क्थैर्वा॑वृधा॒नः ॥

sṛjó mahī́r indra yā́ ápinvaḥ pári-sthitā́ áhinā śūra pūrvī́ḥ | ámartyam cid dāsáṃ mányamānam ávā́bhinad ukthaír vāvṛdhā́naḥ ||

You released, O Indra, the vast (waters/forces) that were pent up from of old, hemmed in by the Serpent, O hero. Even the servant who thought himself immortal you struck down; growing by the hymns, you break the obstruction.

सृ॒जः । म॒हीः । इ॒न्द्र॒ । याः । अपि॑न्वः । परि॑ऽस्थिताः । अहि॑ना । शू॒र॒ । पू॒र्वीः । अम॑र्त्यम् । चि॒त् । दा॒सम् । मन्य॑मानम् । अव॑ । अ॒भि॒न॒त् । उ॒क्थैः । व॒वृ॒धा॒नः ॥सृजः । महीः । इन्द्र । याः । अपिन्वः । परिस्थिताः । अहिना । शूर । पूर्वीः । अमर्त्यम् । चित् । दासम् । मन्यमानम् । अव । अभिनत् । उक्थैः । ववृधानः ॥sṛjaḥ | mahīḥ | indra | yāḥ | apinvaḥ | pari-sthitāḥ | ahinā | śūra | pūrvīḥ | amartyam | cit | dāsam | manyamānam | ava | abhinat | ukthaiḥ | vavṛdhānaḥ

सृजःthou releasest / thou sendest forth
सृजः:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootसृज्
महीःthe great (waters/streams)
महीः:
Karma
TypeNoun
Rootमही (प्रातिपदिकम्)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
(सम्बोधन)
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिकम्)
याःwhich (them)
याः:
Karma
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिकम्)
अपिन्वःthou didst cause to swell / didst make abound
अपिन्वः:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootपिव्/प्याय् (अपि-√पिव्/√प्याय् ‘to swell, make abound’)
परिष्ठिताःstanding around / encompassed
परिष्ठिताः:
Kartā (याः…परिष्ठिताः) / विशेषणम्
TypeAdjective/Participle
Rootस्था (परि-√स्था) / परिष्ठित (कृदन्त-प्रातिपदिकम्)
अहिनाby/with the serpent (Ahi)
अहिना:
Karaṇa
TypeNoun
Rootअहि (प्रातिपदिकम्)
शूरO hero
शूर:
(सम्बोधन)
TypeNoun
Rootशूर (प्रातिपदिकम्)
पूर्वीःformer / ancient / many
पूर्वीः:
Karma (महीः…पूर्वीः) / विशेषणम्
TypeAdjective
Rootपूर्व (प्रातिपदिकम्)
अमर्त्यम्the immortal
अमर्त्यम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअमर्त्य (प्रातिपदिकम्)
चित्even
चित्:
(निपातः)
TypeIndeclinable
Rootचित् (निपात)
दासम्the Dāsa / foe
दासम्:
Karma
TypeNoun
Rootदास (प्रातिपदिकम्)
मन्यमानम्thinking (himself), deeming
मन्यमानम्:
Karma (दासम्…मन्यमानम्) / विशेषणम्
TypeParticiple
Rootमन् (√मन् ‘to think’) / मन्यमान (शतृ/शानच्-प्रातिपदिकम्)
अवाभिनत्he clave down / he shattered
अवाभिनत्:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootभिद् (अवा-अभि-√भिद्)
उक्थैःwith hymns (ukthas)
उक्थैः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootउक्थ (प्रातिपदिकम्)
वावृधानःgrowing strong, waxing (in might)
वावृधानः:
Kartā (इन्द्रः…वावृधानः) / विशेषणम्
TypeParticiple
Rootवृध् (√वृध् ‘to grow, strengthen’) / वावृधान (कृदन्त-प्रातिपदिकम्)