HomeRig VedaMandala 2Sukta 11Mantra 19
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 19

Sukta 2.11

Rishi: Gṛtsamada (Bhārgava)
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (likely; RV 2.11 predominantly Triṣṭubh—verify at hymn-level in critical edition)

सनेम ये त ऊतिभिस्तरन्तो विश्वाः स्पृध आर्येण दस्यून् । अस्मभ्यं तत्त्वाष्ट्रं विश्वरूपमरन्धयः साख्यस्य त्रिताय ॥

सने॑म॒ ये त॑ ऊ॒तिभि॒स्तर॑न्तो॒ विश्वा॒: स्पृध॒ आर्ये॑ण॒ दस्यू॑न् । अ॒स्मभ्यं॒ तत्त्वा॒ष्ट्रं वि॒श्वरू॑प॒मर॑न्धयः सा॒ख्यस्य॑ त्रि॒ताय॑ ॥

sanéma yé ta utíbhiḥ táranto víśvāḥ spṛ́dha ā́ryeṇa dásyūn | asmábhyaṃ tát tvā́ṣṭraṃ viśvárūpam arandhayaḥ sā́khyasya tritā́ya ||

May we win—those who, by your protecting powers, cross beyond all the clashes and overcome the Dasyu-forces by the Aryan (noble) light. For us you subdued that all-forming, all-manifest power of Tvashtri, for the sake of friendship with Trita (the inner companion).

सने॑म । ये । ते॒ । ऊ॒तिऽभिः॑ । तर॑न्तः । विश्वाः॑ । स्पृधः॑ । आर्ये॑ण । दस्यू॑न् । अ॒स्मभ्य॑म् । तत् । त्वा॒ष्ट्रम् । वि॒श्वऽरू॑पम् । अर॑न्धयः । सा॒ख्यस्य॑ । त्रि॒ताय॑ ॥सनेम । ये । ते । ऊतिभिः । तरन्तः । विश्वाः । स्पृधः । आर्येण । दस्यून् । अस्मभ्यम् । तत् । त्वाष्ट्रम् । विश्वरूपम् । अरन्धयः । साख्यस्य । त्रिताय ॥sanema | ye | te | ūti-bhiḥ | tarantaḥ | viśvāḥ | spṛdhaḥ | āryeṇa | dasyūn | asmabhyam | tat | tvāṣṭram | viśva-rūpam | arandhayaḥ | sākhyasya | tritāya

सनेमmay we obtain, may we win
सनेम:
क्रिया (मुख्य क्रियापद) / कर्तृ-सम्बन्ध
TypeVerb
Root√सन् (san) / सन्- (प्रातिपदिक ‘लाभ/प्राप्ति’)
येwho
ये:
कर्तृ (तरन्तः इत्यस्य) / सम्बन्ध
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तेof you, your
ते:
सम्बन्ध (ऊतिभिः इत्यस्य) / षष्ठी-सम्बन्ध
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ऊतिभिःwith (your) helps, by (your) aids
ऊतिभिः:
करण
TypeNoun
Rootऊति- (स्त्री. प्रातिपदिक; √अव्/√ऊ? ‘aid, help’)
तरन्तःcrossing over, overcoming
तरन्तः:
कर्तृ (ये … तरन्तः) तथा क्रियाविशेषण-भाव
TypeVerb
Root√तॄ (tṝ) ‘to cross, overcome’
विश्वाःall
विश्वाः:
कर्म (तरन्तः—किं? विश्वाः स्पृधः) / कर्मविशेषण
TypeAdjective
Rootविश्व- (सर्व/समस्त)
स्पृधःhostilities, rivalries
स्पृधः:
कर्म
TypeNoun
Rootस्पृध्- (स्त्री. ‘rivalries, contests, hostilities’)
आर्येणby/with the Ārya (noble one/people)
आर्येण:
करण (आर्येण—‘by/with the Ārya’)
TypeNoun/Adjective
Rootआर्य- (पुं. ‘Ārya, noble’)
दस्यून्the Dasyus, hostile foes
दस्यून्:
कर्म (अरन्धयः इत्यस्य) / लक्ष्य
TypeNoun
Rootदस्यु- (पुं. ‘Dasyu, hostile/raider’)
अस्मभ्यम्to us, for us
अस्मभ्यम्:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
तत्that
तत्:
कर्म (अरन्धयः—किं? तत्) / निर्देश
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
त्वाष्ट्रम्Tvaṣṭṛ’s, fashioned by Tvaṣṭṛ
त्वाष्ट्रम्:
कर्मविशेषण
TypeAdjective
Rootत्वाष्ट्र- (विशेषण; ‘belonging to Tvaṣṭṛ, fashioned by Tvaṣṭṛ’)
विश्व-रूपम्all-formed, of every form
विश्व-रूपम्:
कर्मविशेषण
TypeAdjective
Rootविश्व-रूप (समास: कर्मधारय/बहुव्रीहि-प्रायः ‘all-formed, of all forms’)
अरन्धयःyou subdued, you subjected
अरन्धयः:
क्रिया (मुख्य); कर्ता (त्वम्/इन्द्रः निहित)
TypeVerb
Root√रन्ध् (randh) ‘to subdue, bring under control, subject’
साख्यस्यof friendship, of alliance
साख्यस्य:
सम्बन्ध (त्रिताय—कस्य? साख्यस्य) / षष्ठी
TypeNoun
Rootसाख्य- (नपुं. ‘friendship, alliance’; सखि-सम्बन्ध)
त्रितायto Trita
त्रिताय:
सम्प्रदान (to Trita) / प्रयोजन
TypeProper Noun
Rootत्रित- (देव/ऋषि-नाम ‘Trita’)