HomeRig VedaMandala 10Sukta 99Mantra 4
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 10.99

Devata: Indraic force (hero in battle imagery) with sacrificial overtones (juhoti)

स यह्व्योऽवनीर्गोष्वर्वा जुहोति प्रधन्यासु सस्रिः । अपादो यत्र युज्यासोऽरथा द्रोण्यश्वास ईरते घृतं वाः ॥

स य॒ह्व्यो॒३॒॑ऽवनी॒र्गोष्वर्वा जु॑होति प्रध॒न्या॑सु॒ सस्रि॑: । अ॒पादो॒ यत्र॒ युज्या॑सोऽर॒था द्रो॒ण्य॑श्वास॒ ईर॑ते घृ॒तं वाः ॥

sá yahvyò 'vanī́r góṣv arvā́ juhoti pradhanyā̀su sásriḥ | apā́do yátra yújyāso 'rathā́ droṇyàśvāsá ī́rate ghṛtáṃ vā́ḥ ||

He, the impetuous one, pours the moving streams among the Cows; in the battles he runs forth. Where there are footless chariots fit for yoking, with horses in the trough, there the ghee-rich currents are set in motion.

सः । य॒ह्व्यः॑ । अ॒वनीः॑ । गोषु॑ । अर्वा॑ । आ । जु॒हो॒ति॒ । प्र॒ऽध॒न्या॑सु । सस्रिः॑ । अ॒पादः॑ । यत्र॑ । युज्या॑सः । अ॒र॒थाः । द्रो॒णिऽअ॑श्वासः । ईर॑ते । घृ॒तम् । वाः ॥सः । यह्व्यः । अवनीः । गोषु । अर्वा । आ । जुहोति । प्रधन्यासु । सस्रिः । अपादः । यत्र । युज्यासः । अरथाः । द्रोणिअश्वासः । ईरते । घृतम् । वाः ॥saḥ | yahvyaḥ | avanīḥ | goṣu | arvā | ā | juhoti | pra-dhanyāsu | sasriḥ | apādaḥ | yatra | yujyāsaḥ | arathāḥ | droṇi-aśvāsaḥ | īrate | ghṛtam | vāḥ

सःhe
सः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
यह्व्यःswift/active (fem. pl.; the active ones)
यह्व्यः:
कर्तृ (सहकर्तृ/विशेषण-रूपेण) / कर्तृसम्बन्धी
TypeAdjective
Rootयह्वि- (प्रातिपदिक; ‘यह्व’ ‘swift/active, priestly’)
अवनीःthe earths/grounds; protectresses
अवनीः:
कर्तृ (सहकर्तृ) / कर्तृसम्बन्धी
TypeNoun
Rootअवनि- (प्रातिपदिक; ‘earth/ground; protecting one’)
गोःof the cow/cattle
गोः:
सम्बन्ध (षष्ठी) / अधिकरण-सम्बन्ध
TypeNoun
Rootगो- (प्रातिपदिक)
अर्वाthe steed/horse
अर्वा:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअर्वन्/अर्वा- (प्रातिपदिक; ‘horse, steed’)
जुहोतिoffers, pours as oblation
जुहोति:
क्रिया
TypeVerb
Rootहु (धातु)
प्रधन्यासुin the battles/contests
प्रधन्यासु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootप्रधन्या- (प्रातिपदिक; ‘battle/contest’ or ‘foremost/leading’—here locी बहु)
सस्रिःthe runner, the swift one
सस्रिः:
कर्तृ (अर्वा/सः इत्यस्य विशेषणम्) / कर्तृसम्बन्धी
TypeNoun
Rootसस्रि- (प्रातिपदिक; ‘runner, hastener’)
अपादःfootless
अपादः:
कर्तृसम्बन्धी (विशेषणम्) / कर्तृ
TypeAdjective
Rootअ-पाद- (प्रातिपदिक; ‘footless’)
यत्रwhere
यत्र:
अधिकरण
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
युज्यासःfit to be yoked
युज्यासः:
कर्तृ (ईरते इत्यस्य) / कर्तृसम्बन्धी
TypeAdjective
Rootयुज्य- (कृदन्त-प्रातिपदिक; √युज् ‘to yoke’ → ‘fit for yoking’)
रथाःchariots
रथाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootरथ- (प्रातिपदिक)
द्रोण्यश्वासःwith horses (set) in the dṛoṇī/wooden frame
द्रोण्यश्वासः:
कर्तृसम्बन्धी (रथाः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootद्रोणि-अश्व- (समास-प्रातिपदिक; ‘having horses in the trough/wooden frame’; bahuvrīhi/tatpuruṣa usage in RV)
ईरतेmove, are set in motion
ईरते:
क्रिया
TypeVerb
Rootईर्/इर् (धातु; ‘to set in motion, to go’)
घृतम्ghee, clarified butter
घृतम्:
कर्म
TypeNoun
Rootघृत- (प्रातिपदिक)
वाःfor you / of you
वाः:
सम्प्रदान/सम्बन्ध (contextual)
TypePronoun
Rootवः (सर्वनाम; 2nd person plural enclitic) / वा (निपात) — here taken as वः