HomeRig VedaMandala 10Sukta 92Mantra 7
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 7

Sukta 10.92

Devata: Indra (with solar vision and bull-force attributes)

इन्द्रे भुजं शशमानास आशत सूरो दृशीके वृषणश्च पौंस्ये । प्र ये न्वस्यार्हणा ततक्षिरे युजं वज्रं नृषदनेषु कारवः ॥

इन्द्रे॒ भुजं॑ शशमा॒नास॑ आशत॒ सूरो॒ दृशी॑के॒ वृष॑णश्च॒ पौंस्ये॑ । प्र ये न्व॑स्या॒र्हणा॑ ततक्षि॒रे युजं॒ वज्रं॑ नृ॒षद॑नेषु का॒रव॑: ॥

índre bhújaṃ śaśamānā́sa āśata sū́ro dṛśī́ke vṛ́ṣaṇaś ca paúṃsye | prá yé nv asyā́rhaṇā tatakṣiré yújaṃ vájraṃ nṛsádaneṣu kā́ravaḥ ||

In Indra they attained the might, growing in mastery; the Sun in vision, and the bull in manly power. Those craftsmen who were worthy fashioned for him the yoked thunderbolt in the seats of the human soul.

इन्द्रे॑ । भुज॑म् । श॒श॒मा॒नासः॑ । आ॒श॒त॒ । सूरः॑ । दृशी॑के । वृष॑णः । च॒ । पौंस्ये॑ । प्र । ये । नु । अ॒स्य॒ । अ॒र्हणा॑ । त॒त॒क्षि॒रे । युज॑म् । वज्र॑म् । नृ॒ऽसद॑नेषु । का॒रवः॑ ॥इन्द्रे । भुजम् । शशमानासः । आशत । सूरः । दृशीके । वृषणः । च । पौंस्ये । प्र । ये । नु । अस्य । अर्हणा । ततक्षिरे । युजम् । वज्रम् । नृसदनेषु । कारवः ॥indre | bhujam | śaśamānāsaḥ | āśata | sūraḥ | dṛśīke | vṛṣaṇaḥ | ca | paiṃsye | pra | ye | nu | asya | arhaṇā | tatakṣire | yujam | vajram | nṛ-sadaneṣu | kāravaḥ

इन्द्रेin/at Indra
इन्द्रे:
अधिकारण
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
भुजम्the arm; (also: the enjoyment/benefit)
भुजम्:
कर्म
TypeNoun
Rootभुज् (प्रातिपदिक: भुज्/भुज्- ‘भुज्’ = भुज् ‘arm; enjoyment’)
शशमानासःthe striving/active ones
शशमानासः:
कर्तृ
TypeParticiple (Adjective used substantively)
Rootशम् (धातु; परस्मैपद) → शशमान (कृदन्त, परिपूर्ण/परफेक्ट-आधारित ‘having exerted/being active’)
आशतthey reached/attained
आशत:
क्रिया
TypeVerb
Rootअश् (धातु) + आ- (उपसर्ग)
सूरःthe Sun; the hero
सूरः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसूर (प्रातिपदिक)
दृशीकेthe two eyes (visions)
दृशीके:
कर्म
TypeNoun
Rootदृशीक (प्रातिपदिक; ‘eye/seeing, sight’)
वृषणःthe bulls; the virile ones
वृषणः:
कर्तृ
TypeNoun/Adjective
Rootवृषन् (प्रातिपदिक)
and
:
TypeIndeclinable
Root
पौंस्येin manly power/valor
पौंस्ये:
अधिकारण
TypeNoun
Rootपौंस्य (प्रातिपदिक; ‘manliness, male power’)
प्रforth, forward
प्र:
TypeIndeclinable (preverb)
Rootप्र
येwho (those who)
ये:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नुnow; indeed
नु:
TypeIndeclinable
Rootनु
अस्यof him/this (of Indra)
अस्य:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootइदम्/अदस्-सम्बद्ध ‘अस्य’ (सर्वनाम)
अर्हणाःthe worthy ones
अर्हणाः:
कर्तृ
TypeAdjective (used substantively)
Rootअर्हण (प्रातिपदिक; ‘worthy, deserving’)
ततक्षिरेthey fashioned/hewed
ततक्षिरे:
क्रिया
TypeVerb
Rootतक्ष् (धातु) → त-तक्ष् (परफेक्ट)
युजम्the yoked/ready (one)
युजम्:
कर्म
TypeAdjective/Noun
Rootयुज् (प्रातिपदिक; ‘yoked, fit, companion’)
वज्रम्the thunderbolt
वज्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवज्र (प्रातिपदिक)
नृसदनेषुin the seats/assemblies of men
नृसदनेषु:
अधिकारण
TypeNoun
Rootनृ-सदन (समास; ‘seat/dwelling of men’)
कारवःthe poets/singers
कारवः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootकारु (प्रातिपदिक; ‘singer, poet’)