HomeRig VedaMandala 10Sukta 92Mantra 5
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 5

Sukta 10.92

Devata: Rudra and the Sindhus (rivers) in relation to Aramati (right-mindedness)

प्र रुद्रेण ययिना यन्ति सिन्धवस्तिरो महीमरमतिं दधन्विरे । येभिः परिज्मा परियन्नुरु ज्रयो वि रोरुवज्जठरे विश्वमुक्षते ॥

प्र रु॒द्रेण॑ य॒यिना॑ यन्ति॒ सिन्ध॑वस्ति॒रो म॒हीम॒रम॑तिं दधन्विरे । येभि॒: परि॑ज्मा परि॒यन्नु॒रु ज्रयो॒ वि रोरु॑वज्ज॒ठरे॒ विश्व॑मु॒क्षते॑ ॥

prá rudréṇa yayínā yánti síndhavas tiró mahī́m arámatim dadhanvire | yébhiḥ párijmā pariyánn urú jráyo ví róruruvaj jaṭháre víśvam ukṣáte ||

Forward, with Rudra the impeller, the rivers move; they uphold great Aramati across the earth. With whom the roaming one goes around the wide slopes, roaring aloud—he waters all within the belly (the holding depth).

प्र । रु॒द्रेण॑ । य॒यिना॑ । य॒न्ति॒ । सिन्ध॑वः । ति॒रः । म॒हीम् । अ॒रम॑तिम् । द॒ध॒न्वि॒रे॒ । येभिः॑ । परि॑ऽज्मा । प॒रि॒ऽयन् । उ॒रु । ज्रयः॑ । वि । रोरु॑वत् । ज॒ठरे॑ । विश्व॑म् । उ॒क्षते॑ ॥प्र । रुद्रेण । ययिना । यन्ति । सिन्धवः । तिरः । महीम् । अरमतिम् । दधन्विरे । येभिः । परिज्मा । परियन् । उरु । ज्रयः । वि । रोरुवत् । जठरे । विश्वम् । उक्षते ॥pra | rudreṇa | yayinā | yanti | sindhavaḥ | tiraḥ | mahīm | aramatim | dadhanvire | yebhiḥ | pari-jmā | pari-yan | uru | jrayaḥ | vi | roruvat | jaṭhare | viśvam | ukṣate

प्रforth, forward
प्र:
TypeIndeclinable
Rootप्र (upasarga)
रुद्रेणwith/through Rudra
रुद्रेण:
Karaṇa
TypeNoun
Rootरुद्र (प्रातिपदिक)
ययिनाthe going/marching one
ययिना:
Karaṇa
TypeAdjective
Rootययि (प्रातिपदिक; ‘going, moving’)
यन्तिthey go
यन्ति:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootयम् (धातु; ‘to go’)
सिन्धवःthe rivers/streams
सिन्धवः:
Kartā
TypeNoun
Rootसिन्धु (प्रातिपदिक)
तिरःacross, beyond
तिरः:
TypeIndeclinable
Rootतिरस् (अव्यय/निपात)
महीम्the great (earth/expanse)
महीम्:
Karma
TypeNoun
Rootमही (प्रातिपदिक)
अरमतिम्zeal/ardour (readiness)
अरमतिम्:
Karma
TypeNoun
Rootअरमति (प्रातिपदिक; ‘readiness, zeal, devotion’)
दधन्विरेthey have set in motion / they have impelled
दधन्विरे:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootधन्व्/धनु (धातु; RV usage ‘to set in motion/impel’; here with reduplication द-)
येभ्यःfrom whom / for whom
येभ्यः:
Apādāna (or सम्बन्ध)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
परिज्माthe wheel/circuit
परिज्मा:
Kartā (उपवाक्ये)
TypeNoun
Rootपरिज्मन् (प्रातिपदिक; ‘wheel, felly; circuit’)
परियन्going around, circling
परियन्:
Kartā (विशेषणरूपेण)
TypeVerb (participle)
Rootपरि + या (धातु; ‘to go around’)
उरुwide, broad
उरु:
TypeAdjective
Rootउरु (प्रातिपदिक)
ज्रयःthe swift course/stream
ज्रयः:
Kartā (or विषयः)
TypeNoun
Rootज्रि/ज्रय (प्रातिपदिक; ‘swift course/stream; speed’)
विapart, forth
वि:
TypeIndeclinable
Rootवि (upasarga)
रोरुवत्roaring
रोरुवत्:
Kartā (विशेषणरूपेण)
TypeVerb (participle)
Rootरु (धातु; ‘to roar’)
जठरेin the belly/womb
जठरे:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootजठर (प्रातिपदिक)
विश्वम्all, the whole (everything)
विश्वम्:
Karma
TypeAdjective (substantive)
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
उक्षतेit sprinkles/pours (makes wet)
उक्षते:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootउक्ष् (धातु; ‘to sprinkle; to pour/irrigate; to wet’)