HomeRig VedaMandala 10Sukta 90Mantra 7
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 7

Sukta 10.90

Rishi: Nārāyaṇa / Purusha-sūkta tradition (variable)
Devata: Puruṣa (as sacrificial principle) with Devas/Sādhyas/Ṛṣis as agents
Chandas: Triṣṭubh (probable; verify)

तं यज्ञं बर्हिषि प्रौक्षन्पुरुषं जातमग्रतः । तेन देवा अयजन्त साध्या ऋषयश्च ये ॥

तं य॒ज्ञं ब॒र्हिषि॒ प्रौक्ष॒न्पुरु॑षं जा॒तम॑ग्र॒तः । तेन॑ दे॒वा अ॑यजन्त सा॒ध्या ऋष॑यश्च॒ ये ॥

táṃ yajñáṃ barhíṣi práukṣan púruṣaṃ jātám agratáḥ | téna devā́ ayajanta sā́dhyā ṛ́ṣayaś ca yé ||

That sacrifice they sprinkled upon the sacred seat—the Purusha born in the front of things. By that the gods sacrificed, and the Sādhyas and the seers as well: all the higher powers join in the act of consecration that brings creation into right order.

तम् । य॒ज्ञम् । ब॒र्हिषि॑ । प्र । औ॒क्ष॒न् । पुरु॑षम् । जा॒तम् । अ॒ग्र॒तः । तेन॑ । दे॒वाः । अ॒य॒ज॒न्त॒ । सा॒ध्याः । ऋष॑यः । च॒ । ये ॥तम् । यज्ञम् । बर्हिषि । प्र । औक्षन् । पुरुषम् । जातम् । अग्रतः । तेन । देवाः । अयजन्त । साध्याः । ऋषयः । च । ये ॥tam | yajñam | barhiṣi | pra | aukṣan | puruṣam | jātam | agrataḥ | tena | devāḥ | ayajanta | sādhyāḥ | ṛṣayaḥ | ca | ye

तम्him/that (Purusha)
तम्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
यज्ञम्sacrifice
यज्ञम्:
कर्म
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक; √यज्)
बर्हिषिon the sacred grass (altar-strewn grass)
बर्हिषि:
अधिकारण
TypeNoun
Rootबर्हिस् (प्रातिपदिक)
प्रौक्षन्they sprinkled (consecrated by sprinkling)
प्रौक्षन्:
(क्रिया) मुख्यक्रिया
TypeVerb
Rootप्र + √उक्ष् (उक्षति/उक्षति)
पुरुषम्the Purusha (Cosmic Person)
पुरुषम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपुरुष (प्रातिपदिक)
जातम्born, arisen
जातम्:
कर्म (विशेषणरूपेण)
TypeParticiple (Adjective)
Root√जन् → जात (क्त-प्रत्यय; कृदन्त)
अग्रतःin front; at the beginning
अग्रतः:
अधिकारण (देश/काल-निर्देशः)
TypeIndeclinable
Rootअग्रतस् (अव्यय; ‘अग्र’ + तस्)
तेनby that; with that (sacrifice)
तेन:
करण
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
देवाःthe gods
देवाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
अयजन्तthey sacrificed; they performed worship
अयजन्त:
(क्रिया) मुख्यक्रिया
TypeVerb
Root√यज्
साध्याःthe Sādhyas (a class of deities)
साध्याः:
कर्तृ (देवाः इत्यस्य सह-कर्तृ)
TypeNoun
Rootसाध्य (प्रातिपदिक)
ऋषयःthe seers
ऋषयः:
कर्तृ (देवाः इत्यस्य सह-कर्तृ)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
and
:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
येwho
ये:
कर्तृ (ऋषयः/साध्याः इत्यादीनां विशेषणम्)
TypePronoun (relative)
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)