Mantra 6
Sukta 10.9
Rishi: Sindhudvīpa Āmbara (traditional Anukramaṇī attribution for RV 10.9, Āpaḥ-sūkta)
Devata: Āpaḥ (Waters), with Soma and Agni invoked as inner healing powers
Chandas: Gāyatrī (3 pādas of 8 syllables)
Samhita Patha (Devanagari)
अप्सु मे सोमो अब्रवीदन्तर्विश्वानि भेषजा । अग्निं च विश्वशम्भुवम् ॥
Samhita Patha (IAST)
अ॒प्सु मे॒ सोमो॑ अब्रवीद॒न्तर्विश्वा॑नि भेष॒जा । अ॒ग्निं च॑ वि॒श्वश॑म्भुवम् ॥
Transliteration
apsú me sómo abravīd antár víśvāni bheṣajā́ | agníṃ ca viśváśambhuvam ||
Translation
Within the waters Soma spoke to me: “Inwardly are all healings; and Agni too, the universal benefactor.”
Padapatha (Word Analysis)
अ॒प्ऽसु । मे॒ । सोमः॑ । अ॒ब्र॒वी॒त् । अ॒न्तः । विश्वा॑नि । भे॒ष॒जा । अ॒ग्निम् । च॒ । वि॒श्वऽश॑म्भुवम् ॥अप्सु । मे । सोमः । अब्रवीत् । अन्तः । विश्वानि । भेषजा । अग्निम् । च । विश्वशम्भुवम् ॥ap-su | me | somaḥ | abravīt | antaḥ | viśvāni | bheṣajā | agnim | ca | viśva-śambhuvam
Word by Word
अ॒प्सुin the waters
अ॒प्सु:
अधिकारण
TypeNoun
Rootअप् (स्त्री. प्रातिपदिक) ‘जल’
मेmy / to me (of me)
मे:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सोमःSoma
सोमः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसोम (पुं. प्रातिपदिक)
अब्रवीत्spoke / said
अब्रवीत्:
क्रिया
TypeVerb
Rootब्रू (धातु) ‘वद्/कथ्’
अन्तःwithin
अन्तः:
अधिकारण (स्थानवाचक) / क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootअन्तर् (अव्यय/उपसर्गार्थ) ‘भीतर’
विश्वानिall
विश्वानि:
कर्म
TypeAdjective (substantivized)
Rootविश्व (सर्व/विशेषण-प्रातिपदिक) ‘सर्व’
भेषजाremedies / medicines
भेषजा:
कर्म (विश्वानि भेषजा = ‘all remedies’)
TypeNoun
Rootभेषज (नपुं. प्रातिपदिक) ‘औषध/चिकित्सा’
अग्निम्Agni
अग्निम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअग्नि (पुं. प्रातिपदिक)
चand
च:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
विश्वशम्भुवम्the all-auspicious / beneficent-to-all
विश्वशम्भुवम्:
कर्म (अग्निम् विशेषयति)
TypeAdjective
Rootविश्व-शम्भु (समास; शम्भु = ‘कल्याणकारी’)