Mantra 5
Sukta 10.9
Rishi: Sindhudvīpa Āmbara
Devata: Āpaḥ
Chandas: Gāyatrī
Samhita Patha (Devanagari)
ईशाना वार्याणां क्षयन्तीश्चर्षणीनाम् । अपो याचामि भेषजम् ॥
Samhita Patha (IAST)
ईशा॑ना॒ वार्या॑णां॒ क्षय॑न्तीश्चर्षणी॒नाम् । अ॒पो या॑चामि भेष॒जम् ॥
Transliteration
ī́śānā vā́ryāṇāṃ kṣáyantīś carṣaṇīnā́m | apó yācāmi bheṣajám ||
Translation
O Waters, sovereign over treasures and dwelling in the peoples, I ask from you the remedy—the healing force that sets the being right.
Padapatha (Word Analysis)
ईशा॑नाः । वार्या॑णाम् । क्षय॑न्तीः । च॒र्ष॒णी॒नाम् । अ॒पः । या॒चा॒मि॒ । भे॒ष॒जम् ॥ईशानाः । वार्याणाम् । क्षयन्तीः । चर्षणीनाम् । अपः । याचामि । भेषजम् ॥īśānāḥ | vāryāṇām | kṣayantīḥ | carṣaṇīnām | apaḥ | yācāmi | bheṣajam
Word by Word
ईशानाruling, sovereign (lady)
ईशाना:
Kartā (of implied ‘असि/भवसि’ or as qualifier of ‘आपः’)
TypeAdjective (used substantively)
Rootईशान (प्रातिपदिक; √ईश् ‘to rule, be master’)
वार्याणाम्of valuables/treasures
वार्याणाम्:
Sambandha (genitive: ‘of valuables/treasures’)
TypeNoun
Rootवार्य (प्रातिपदिक; from √वृ ‘to choose/cover’ → ‘valuable, choice’)
क्षयन्तीःdwelling, abiding
क्षयन्तीः:
Kartā/Viśeṣaṇa (qualifier of ‘आपः’: ‘dwelling/abiding’)
TypeParticiple (Adjective)
Rootक्षयन्ती (कृदन्त; √क्षि/क्षय् ‘to dwell, abide; settle’)
चर्षणीनाम्of peoples, of men
चर्षणीनाम्:
Sambandha (genitive: ‘of peoples/men’)
TypeNoun
Rootचर्षणी (प्रातिपदिक; ‘men, peoples’)
अपःthe waters
अपः:
Karma (object of ‘याचामि’)
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक)
याचामिI ask/request
याचामि:
(Verb) — governs Karma ‘अपः’
TypeVerb
Root√याच् (to ask, request)
भेषजम्a remedy, medicine
भेषजम्:
Karma (appositional/secondary object: ‘as remedy/medicine’)
TypeNoun
Rootभेषज (प्रातिपदिक)