HomeRig VedaMandala 10Sukta 84Mantra 4
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 10.84

Rishi: Manyu-cycle voice (traditional attribution uncertain)
Devata: Manyu
Chandas: Triṣṭubh (probable)

एको बहूनामसि मन्यवीळितो विशंविशं युधये सं शिशाधि । अकृत्तरुक्त्वया युजा वयं द्युमन्तं घोषं विजयाय कृण्महे ॥

एको॑ बहू॒नाम॑सि मन्यवीळि॒तो विशं॑विशं यु॒धये॒ सं शि॑शाधि । अकृ॑त्तरु॒क्त्वया॑ यु॒जा व॒यं द्यु॒मन्तं॒ घोषं॑ विज॒याय॑ कृण्महे ॥

ékō bahūnā́m asi manyav īḷitó víśaṃviśaṃ yudhā́ye sáṃ śiśādhi | ákṛttaruk tváyā yujā́ vayáṃ dyumántaṃ ghóṣaṃ vijáyāya kṛṇmahe ||

You are the One among the many, O Manyu, worthy of our call; train every clan of our energies for the battle. Unbroken in utterance, yoked with you, we raise a luminous cry for victory.

एकः॑ । ब॒हू॒नाम् । अ॒सि॒ । म॒न्यो॒ इति॑ । ई॒ळि॒तः । विश॑म्ऽविशम् । यु॒धये॑ । सम् । शि॒शा॒धि॒ । अकृ॑त्तऽरुक् । त्वया॑ । यु॒जा । व॒यम् । द्यु॒ऽमन्त॑म् । घोष॑म् । वि॒ऽज॒याय॑ । कृ॒ण्म॒हे॒ ॥एकः । बहूनाम् । असि । मन्यो इति । ईळितः । विशम्विशम् । युधये । सम् । शिशाधि । अकृत्तरुक् । त्वया । युजा । वयम् । द्युमन्तम् । घोषम् । विजयाय । कृण्महे ॥ekaḥ | bahūnām | asi | manyo iti | īḷitaḥ | viśam-viśam | yudhaye | sam | śiśādhi | akṛtta-ruk | tvayā | yujā | vayam | dyu-mantam | ghoṣam | vi-jayāya | kṛṇmahe

एकःone, single
एकः:
Kartā (विधेय-विशेषण; ‘असि’ का कर्तृ-सम्बन्ध)
TypeAdjective (numeral)
Rootएक (प्रातिपदिक)
बहूनाम्of many
बहूनाम्:
Sambandha (genitive: ‘of many’)
TypeAdjective used substantively
Rootबहु (प्रातिपदिक)
असिyou are
असि:
(क्रिया) —
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
मन्यवीळितःpraised/invoked as (the) Wrath (Manu’s/Indra’s wrath), ‘O praised Manly-Wrath’
मन्यवीळितः:
Kartā-विशेषण (सम्बोधन-भाव: ‘हे …’)
TypeAdjective (past passive participial sense)
Rootमन्यु (प्रातिपदिक) + √ईळ्/ईड् ‘स्तुतौ’ (कृदन्त आधार)
विशम्clan, people
विशम्:
Karma (युद्धये—उद्देश्य-सम्बन्ध; ‘clan/people’ as object of ‘towards battle’)
TypeNoun
Rootविश् (प्रातिपदिक)
विशम्clan (each clan)
विशम्:
Karma (वितरण/पुनरुक्ति: ‘clan after clan’)
TypeNoun
Rootविश् (प्रातिपदिक)
युधयेfor battle
युधये:
Sampradāna/Prayojana (उद्देश्य: ‘for battle’)
TypeNoun (dative of purpose)
Rootयुध् (प्रातिपदिक/धातु-निर्मित) ‘battle’
सम्together, completely
सम्:
(क्रिया-विशेषक; ‘शिशाधि’ के साथ)
TypeIndeclinable (preverb)
Rootसम् (उपसर्ग)
शिशाधिimpel, set in motion, make ready
शिशाधि:
(क्रिया) —; कर्ता: ‘त्वम्’
TypeVerb
Root√शाध् (धातु) ‘शासन/प्रेरण/सज्जीकरण’
अकृत्तःuncut, unshorn, unbroken
अकृत्तः:
Kartā-विशेषण (सम्बोधन-भाव)
TypeAdjective (PPP)
Root√कृत्/कृन्त् (धातु) ‘छेदने’
उक्त्वयाhaving spoken/uttered (a word, formula)
उक्त्वया:
Karaṇa/Hetu (उपाय/कारण: ‘by/after uttering (a formula)’)
TypeIndeclinable (gerund) used instrumentally in RV style
Rootउक्त्वा (अव्यय/कृदन्त; √वच् ‘कथने’ से)
त्वयाby you, with you
त्वया:
Karaṇa/Sahakārī (सहाय: ‘by you/with you’)
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
युजाas a yoked companion/ally
युजा:
Karaṇa/Sahakārī (सहचर/साधन: ‘as yoked ally’)
TypeNoun
Rootयुज् (प्रातिपदिक) ‘yoke, team; yoked companion’
वयम्we
वयम्:
Kartā (कृण्महे का कर्ता)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
द्युमन्तम्radiant, splendid
द्युमन्तम्:
Karma (कृण्महे का कर्म; ‘make …’)
TypeAdjective
Rootद्युमन्त् (प्रातिपदिक)
घोषम्shout, battle-cry
घोषम्:
Karma (द्युमन्तम् का विशेष्य; ‘a shout/cry’)
TypeNoun
Rootघोष (प्रातिपदिक)
विजयायfor victory
विजयाय:
Sampradāna/Prayojana (उद्देश्य: ‘for victory’)
TypeNoun
Rootविजय (प्रातिपदिक)
कृण्महेwe make, we fashion
कृण्महे:
(क्रिया) —
TypeVerb
Root√कृ (धातु) ‘करणे’