HomeRig VedaMandala 10Sukta 83Mantra 5
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 5

Sukta 10.83

Rishi: Manyu-cycle voice (traditional attribution uncertain)
Devata: Manyu
Chandas: Triṣṭubh (probable)

अभागः सन्नप परेतो अस्मि तव क्रत्वा तविषस्य प्रचेतः । तं त्वा मन्यो अक्रतुर्जिहीळाहं स्वा तनूर्बलदेयाय मेहि ॥

अ॒भागः सन्नप॒ परे॑तो अस्मि॒ तव॒ क्रत्वा॑ तवि॒षस्य॑ प्रचेतः । तं त्वा॑ मन्यो अक्र॒तुर्जि॑हीळा॒हं स्वा त॒नूर्ब॑ल॒देया॑य॒ मेहि॑ ॥

abhāgáḥ sánn ápa párēto asmi táva krátvā taviṣásya pracetaḥ | táṃ tvā manyo ákratur jihīḷāháṃ svā́ tanū́r baladéyāya méhi ||

Portionless, I have fallen away; it is by your purposeful power, O knower, O vehement one. Therefore, O Manyu, despise the witless in me; come to me—my own being—to make it a giver of strength.

अ॒भा॒गः । सन् । अप॑ । परा॑ऽइतः । अ॒स्मि॒ । तव॑ । क्रत्वा॑ । त॒वि॒षस्य॑ । प्र॒चे॒त॒ इति॑ प्रऽचेतः । तम् । त्वा॒ । म॒न्यो॒ इति॑ । अ॒क्र॒तुः । जि॒ही॒ळ॒ । अ॒हम् । स्वा । त॒नूः । ब॒ल॒ऽदेया॑य । मा॒ । आ । इ॒हि॒ ॥अभागः । सन् । अप । पराइतः । अस्मि । तव । क्रत्वा । तविषस्य । प्रचेत इति प्रचेतः । तम् । त्वा । मन्यो इति । अक्रतुः । जिहीळ । अहम् । स्वा । तनूः । बलदेयाय । मा । आ । इहि ॥abhāgaḥ | san | apa | parāitaḥ | asmi | tava | kratvā | taviṣasya | pracetait ipra-cetaḥ | tam | tvā | manyo iti | akratuḥ | jihīḷa | aham | svā | tanūḥ | bala-deyāya | mā | ā | ihi

अभागःportionless, luckless
अभागः:
कर्तृ (अस्मि इत्यस्य कर्ता)
TypeAdjective
Rootअ-भाग (भाग) प्रातिपदिक
सन्being
सन्:
कर्तृ-विशेषणम्
TypeParticiple
Rootअस् (धातु) → सन्त् (वर्तमान कृदन्त)
अपaway
अप:
(गत्यर्थे) क्रियाविशेषणम्
TypeIndeclinable
Rootअप (उपसर्ग/अव्यय)
परेतःgone forth, departed
परेतः:
कर्तृ-विशेषणम्
TypeParticiple
Rootपरि-इ (धातु) → परेत (भूत कृदन्त)
अस्मिI am
अस्मि:
(अस्ति-भावे) क्रिया
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
तवof you, your
तव:
सम्बन्ध (क्रत्वा/तविषस्य इत्यादिषु)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
क्रत्वाby (your) resolve/strength of will
क्रत्वा:
करण
TypeNoun
Rootक्रतु (प्रातिपदिक)
तविषस्यof the mighty one
तविषस्य:
सम्बन्ध (प्रचेतः इत्यस्य)
TypeAdjective
Rootतविष (प्रातिपदिक)
प्रचेतःO foreknowing one, O wise one
प्रचेतः:
सम्बोधन
TypeNoun (epithet)
Rootप्र-चेतस् (प्रातिपदिक)
तम्him/that (one)
तम्:
कर्म (जिहीळा इत्यस्य)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
त्वाyou
त्वा:
कर्म (जिहीळा इत्यस्य)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
मन्योO Manyu (Wrath/Indignant Might)
मन्यो:
सम्बोधन
TypeNoun (deity-name)
Rootमन्यु (प्रातिपदिक)
अक्रतुःwithout resolve, irresolute
अक्रतुः:
कर्तृ-विशेषणम् (अहम् इत्यस्य)
TypeAdjective
Rootअ-क्रतु (क्रतु) प्रातिपदिक
जिहीळाassail/strike (down)!
जिहीळा:
क्रिया (आज्ञा)
TypeVerb
Rootहिळ्/हेल् (धातु; ‘to be angry/indignant, to assail’) → जिहीळ (आदेश/विधिलिङ्)
अहम्I
अहम्:
कर्तृ (मेहि इत्यस्य)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
स्वाown
स्वा:
कर्तृ-विशेषणम्
TypeAdjective
Rootस्व (प्रातिपदिक)
तनूःbody, person
तनूः:
कर्तृ (मेहि इत्यस्य)
TypeNoun
Rootतनू (प्रातिपदिक)
बलदेयायfor (the sake of) giving strength
बलदेयाय:
सम्प्रदान (उद्देश्य/प्रयोजन)
TypeNoun/Adjective (purpose-dative)
Rootबल-देय (प्रातिपदिक; ‘strength-giving/strength-bestowing’)
मेहिgrant (to me)/assign
मेहि:
क्रिया (आज्ञा)
TypeVerb
Rootमा (धातु ‘to measure/mete out; to grant’—Vedic usage ‘to bestow/assign’)