HomeRig VedaMandala 10Sukta 81Mantra 2
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 10.81

Rishi: Viśvakarman hymn tradition (exact rishi per Anukramaṇī to be confirmed).
Devata: Viśvakarman
Chandas: Trishtubh (likely; needs verification)

किं स्विदासीदधिष्ठानमारम्भणं कतमत्स्वित्कथासीत् । यतो भूमिं जनयन्विश्वकर्मा वि द्यामौर्णोन्महिना विश्वचक्षाः ॥

किं स्वि॑दासीदधि॒ष्ठान॑मा॒रम्भ॑णं कत॒मत्स्वि॑त्क॒थासी॑त् । यतो॒ भूमिं॑ ज॒नय॑न्वि॒श्वक॑र्मा॒ वि द्यामौर्णो॑न्महि॒ना वि॒श्वच॑क्षाः ॥

kíṃ svíd āsīd adhiṣṭhā́nam ārambháṇaṃ katamát svít kathā́ āsīt | yató bhū́miṃ janáyan viśvá-karmā́ ví dyā́m aurṇon mahinā́ viśvá-cakṣāḥ ||

What indeed was the base, what the support, and in what manner was it? From where, as he brought forth the Earth, did Viśvakarman—seeing everywhere—wrap the Heaven around by his vast power?

किम् । स्वि॒त् । आ॒सी॒त् । अ॒धि॒ऽस्थान॑म् । आ॒ऽरम्भ॑णम् । क॒त॒मत् । स्वि॒त् । क॒था । आ॒सी॒त् । यतः॑ । भूमि॑म् । ज॒नय॑न् । वि॒श्वऽक॑र्मा । वि । द्याम् । और्णो॑त् । म॒हि॒ना । वि॒श्वऽच॑क्षाः ॥किम् । स्वित् । आसीत् । अधिस्थानम् । आरम्भणम् । कतमत् । स्वित् । कथा । आसीत् । यतः । भूमिम् । जनयन् । विश्वकर्मा । वि । द्याम् । और्णोत् । महिना । विश्वचक्षाः ॥kim | svit | āsīt | adhi-sthānam | ārambhaṇam | katamat | svit | kathā | āsīt | yataḥ | bhūmim | janayan | viśva-karmā | vi | dyām | aurṇot | mahinā | viśva-cakṣāḥ

किम्what?
किम्:
Karma (प्रश्न-वस्तु)
TypeNoun (pronoun)
Rootकिम् (प्रश्न-सर्वनाम-प्रातिपदिक)
स्वित्indeed? / pray
स्वित्:
TypeIndeclinable
Rootस्वित् (निपात)
आसीत्was
आसीत्:
TypeVerb
Root√अस् (भू-सत्तायाम्)
अधिष्ठानम्support, base, foundation
अधिष्ठानम्:
Karma
TypeNoun
Rootअधिष्ठान (अधि-√स्था → अधिष्ठान- प्रातिपदिक)
आरम्भणम्starting-point, means of beginning
आरम्भणम्:
Karma
TypeNoun
Rootआरम्भण (आ-√रभ् → आरम्भण- प्रातिपदिक)
कतमःwhich (one)?
कतमः:
Kartā (प्रश्न-वाच्य)
TypeAdjective (pronoun)
Rootकतम (प्रश्न-सर्वनाम-प्रातिपदिक)
स्वित्indeed? / pray
स्वित्:
TypeIndeclinable
Rootस्वित् (निपात)
कथाhow?
कथा:
TypeIndeclinable
Rootकथा (अव्यय/प्रश्न-क्रियाविशेषण)
आसीत्was
आसीत्:
TypeVerb
Root√अस्
यतःfrom which; whence
यतः:
Apādāna
TypeIndeclinable
Rootयतस् (सम्बन्ध-अव्यय; यद्-प्रातिपदिकात्)
भूमिम्the earth
भूमिम्:
Karma
TypeNoun
Rootभूमि (प्रातिपदिक)
जनयन्generating, producing
जनयन्:
Kartā (विशेषणरूपेण)
TypeParticiple
Root√जन् (जनने) → जनयत् (णिच्) वर्तमान-कृदन्त
विश्वकर्माViśvakarman (All-maker)
विश्वकर्मा:
Kartā
TypeNoun (proper)
Rootविश्वकर्मन् (प्रातिपदिक; देव-नाम)
विapart, asunder, forth
वि:
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
द्याम्the heaven, sky
द्याम्:
Karma
TypeNoun
Rootद्यौ (प्रातिपदिक)
और्णोत्covered, spread over
और्णोत्:
TypeVerb
Root√वृ (वरणे/आवरणे) → और्णोत् (वृणोति-धातोः लङ्)
महिनाwith might, by greatness
महिना:
Karaṇa
TypeNoun
Rootमहिन्/महि (प्रातिपदिक ‘महत्त्व/बल’)
विapart, forth
वि:
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
विश्वचक्षाःall-seeing
विश्वचक्षाः:
Kartā (विश्वकर्मणः विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootविश्वचक्षस् (प्रातिपदिक; विश्व- + चक्षस्)