HomeRig VedaMandala 10Sukta 80Mantra 5
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 5

Sukta 10.80

Devata: Agni
Chandas: Trishtubh (likely; 10.80 generally Trishtubh—needs verification against a metrical index)

अग्निमुक्थैॠषयो वि ह्वयन्तेऽग्निं नरो यामनि बाधितासः । अग्निं वयो अन्तरिक्षे पतन्तोऽग्निः सहस्रा परि याति गोनाम् ॥

अ॒ग्निमु॒क्थैॠष॑यो॒ वि ह्व॑यन्ते॒ऽग्निं नरो॒ याम॑नि बाधि॒तास॑: । अ॒ग्निं वयो॑ अ॒न्तरि॑क्षे॒ पत॑न्तो॒ऽग्निः स॒हस्रा॒ परि॑ याति॒ गोना॑म् ॥

agním ukthaíḥ ṛ́ṣayo ví hvayante ’gníṃ náro yā́mani bādhitā́saḥ | agníṃ váyo antárikṣe pátanto ’gníḥ sahásrā pári yāti gónām ||

The seers call Agni again and again with their inspired utterances; men too, pressed in their journey, invoke Agni. Even the bird-souls flying in the mid-region seek Agni; and Agni moves around the thousand rays of Light (the Cows), guarding and leading them into our field.

अ॒ग्निम् । उ॒क्थैः । ऋष॑यः । वि । ह्व॒य॒न्ते॒ । अ॒ग्निम् । नरः॑ । याम॑नि । बा॒धि॒तासः॑ । अ॒ग्निम् । वयः॑ । अ॒न्तरि॑क्षे । पत॑न्तः । अ॒ग्निः । स॒हस्रा॑ । परि॑ । या॒ति॒ । गोना॑म् ॥अग्निम् । उक्थैः । ऋषयः । वि । ह्वयन्ते । अग्निम् । नरः । यामनि । बाधितासः । अग्निम् । वयः । अन्तरिक्षे । पतन्तः । अग्निः । सहस्रा । परि । याति । गोनाम् ॥agnim | ukthaiḥ | ṛṣayaḥ | vi | hvayante | agnim | naraḥ | yāmani | bādhitāsaḥ | agnim | vayaḥ | antarikṣe | patantaḥ | agniḥ | sahasrā | pari | yāti | gonām

अग्निम्Agni (as object)
अग्निम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअग्नि- (प्रातिपदिक)
उक्थैःwith hymns/recitations
उक्थैः:
करण
TypeNoun
Rootउक्थ- (प्रातिपदिक)
ऋषयःthe seers
ऋषयः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootऋषि- (प्रातिपदिक)
विapart, forth; intensifier
वि:
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
ह्वयन्तेthey call/invoke
ह्वयन्ते:
क्रिया
TypeVerb
Root√ह्वे (ह्वा) ‘आह्वाने’
अग्निम्Agni
अग्निम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअग्नि- (प्रातिपदिक)
नरःmen
नरः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootनर- (प्रातिपदिक)
यामनिon the journey/at the going
यामनि:
अधिकरण
TypeNoun
Rootयामन्- (प्रातिपदिक)
बाधितासःpressed/afflicted (ones)
बाधितासः:
कर्तृ (नरः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective (participle) used substantively
Root√बाध् ‘पीडने’ → बाधित (कृदन्त, भूतकर्मणि/कृत)
अग्निम्Agni
अग्निम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअग्नि- (प्रातिपदिक)
वयःbirds
वयः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootवयस्- (प्रातिपदिक)
अन्तरिक्षेin the mid-air
अन्तरिक्षे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootअन्तरिक्ष- (प्रातिपदिक)
पतन्तःflying
पतन्तः:
कर्तृ (वयः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective/Participle
Root√पत् ‘गत्यर्थे’ → पतन्त् (वर्तमान कृदन्त, शतृ)
अग्निःAgni
अग्निः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअग्नि- (प्रातिपदिक)
सहस्राthousands
सहस्रा:
कर्म (परि याति इत्यस्य)
TypeAdjective/Numeral
Rootसहस्र- (प्रातिपदिक)
परिaround, all about
परि:
TypeIndeclinable
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
यातिgoes, moves
याति:
क्रिया
TypeVerb
Root√या ‘गत्यर्थे’
गोनााम्of cows
गोनााम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootगो- (प्रातिपदिक)