HomeRig VedaMandala 10Sukta 80Mantra 6
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 6

Sukta 10.80

Devata: Agni
Chandas: Trishtubh (likely; needs verification)

अग्निं विश ईळते मानुषीर्या अग्निं मनुषो नहुषो वि जाताः । अग्निर्गान्धर्वीं पथ्यामृतस्याग्नेर्गव्यूतिर्घृत आ निषत्ता ॥

अ॒ग्निं विश॑ ईळते॒ मानु॑षी॒र्या अ॒ग्निं मनु॑षो॒ नहु॑षो॒ वि जा॒ताः । अ॒ग्निर्गान्ध॑र्वीं प॒थ्या॑मृ॒तस्या॒ग्नेर्गव्यू॑तिर्घृ॒त आ निष॑त्ता ॥

agníṃ víśa īḷate mā́nuṣīr yā́ agníṃ mánuṣo náhuṣo ví jātā́ḥ | agnír gā́ndharvīṃ páthyām ṛtásyā́gner gavyū́tir ghṛtá ā́ níṣattā ||

The human clans adore Agni—those lineages of Man and Nahusha that are born for the Fire. Agni is the Gandharva-path of the Truth (ṛta), and Agni’s track that leads to the Light-herds is seated in the clarified sweetness (ghṛta), firm within the luminous mind.

अ॒ग्निम् । विशः॑ । ई॒ळ॒ते॒ । मानु॑षीः । याः । अ॒ग्निम् । मनु॑षः । नहु॑षः । वि । जा॒ताः । अ॒ग्निः । गान्ध॑र्वीम् । प॒थ्या॑म् । ऋ॒तस्य॑ । अ॒ग्नेः । गव्यू॑तिः । घृ॒ते । आ । निऽस॑त्ता ॥अग्निम् । विशः । ईळते । मानुषीः । याः । अग्निम् । मनुषः । नहुषः । वि । जाताः । अग्निः । गान्धर्वीम् । पथ्याम् । ऋतस्य । अग्नेः । गव्यूतिः । घृते । आ । निसत्ता ॥agnim | viśaḥ | īḷate | mānuṣīḥ | yāḥ | agnim | manuṣaḥ | nahuṣaḥ | vi | jātāḥ | agn iḥ | gāndharvīm | pathyām | ṛtasya | agneḥ | gavyūtiḥ | ghṛte | ā | ni-sattā

अग्निम्Agni (as object of praise)
अग्निम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअग्नि- (प्रातिपदिक)
विशःthe clans/peoples
विशः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootविश्- (प्रातिपदिक)
ईळतेpraises/adores
ईळते:
क्रिया
TypeVerb
Rootईळ् (धातु)
मानुषीःhuman
मानुषीः:
कर्तृ (विशः का विशेषण)
TypeAdjective
Rootमानुषी- (प्रातिपदिक; मानुष- से)
याःwho/which
याः:
कर्तृ (विशः के साथ)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अग्निम्Agni
अग्निम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअग्नि- (प्रातिपदिक)
मनुषःof Manu
मनुषः:
सम्बन्ध (जनक/सम्बन्धी)
TypeNoun
Rootमनु- (प्रातिपदिक)
नहुषःof Nahusha
नहुषः:
सम्बन्ध (जनक/सम्बन्धी)
TypeNoun
Rootनहुष- (प्रातिपदिक)
विapart, forth; intensifier
वि:
क्रिया-विशेषण
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
जाताःborn, sprung
जाताः:
कर्तृ (याः/विशः के साथ)
TypeParticiple (Adjective/Noun)
Root√जन् (धातु) → जात (कृदन्त-प्रातिपदिक)
अग्निःAgni
अग्निः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअग्नि- (प्रातिपदिक)
गान्धर्वीम्Gandharva-like / belonging to the Gandharvas
गान्धर्वीम्:
कर्म (पथ्याम् का विशेषण)
TypeAdjective
Rootगान्धर्वी- (प्रातिपदिक; गन्धर्व- से)
पथ्याम्path, way
पथ्याम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपथ्या- (प्रातिपदिक)
ऋतस्यof Ṛta (cosmic order/truth)
ऋतस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootऋत- (प्रातिपदिक)
अग्नेःof Agni
अग्नेः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootअग्नि- (प्रातिपदिक)
गव्यूतिःcattle-track; (ritually) the path/track leading to cows (wealth)
गव्यूतिः:
कर्तृ/विधेय (अग्निः का विधेय)
TypeNoun
Rootगव्यूति- (प्रातिपदिक)
घृतःghee; ghee-rich (anointed)
घृतः:
कर्तृ/विधेय (अग्निः/गव्यूतिः के साथ)
TypeNoun/Adjective
Rootघृत- (प्रातिपदिक)
towards, unto
:
क्रिया-विशेषण
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
निषत्तःseated down, settled
निषत्तः:
कर्तृ/विधेय (अग्निः के लिए)
TypeParticiple (Adjective)
Rootनि + √सद् (धातु) → निषत्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)