HomeRig VedaMandala 10Sukta 80Mantra 4
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 10.80

Devata: Agni

अग्निर्दाद्द्रविणं वीरपेशा अग्निॠषिं यः सहस्रा सनोति । अग्निर्दिवि हव्यमा ततानाग्नेर्धामानि विभृता पुरुत्रा ॥

अ॒ग्निर्दा॒द्द्रवि॑णं वी॒रपे॑शा अ॒ग्निॠषिं॒ यः स॒हस्रा॑ स॒नोति॑ । अ॒ग्निर्दि॒वि ह॒व्यमा त॑ताना॒ग्नेर्धामा॑नि॒ विभृ॑ता पुरु॒त्रा ॥

agnír dā́d dráviṇaṁ vīrá-peśā agnír ṛ́ṣiṁ yáḥ sahásrā sanóti | agnír diví havyám ā́ tatānágne r dhā́māni víbhṛtā puru-trā́ ||

Agni has given wealth of heroic form; Agni (has given) the seer who wins thousands. Agni has stretched the offering in heaven; Agni’s abodes are borne in many places. (Inner sense) The divine Fire grants the fullness of being shaped into heroic power, and it brings forth the seer-consciousness that wins vast plenitudes. It extends the offering into the higher mind (heaven), and its stations are upheld throughout the many levels of the being.

अ॒ग्निः । दा॒त् । द्रवि॑णम् । वी॒रऽपे॑शाः । अ॒ग्निः । ऋषि॑म् । यः । स॒हस्रा॑ । स॒नोति॑ । अ॒ग्निः । दि॒वि । ह॒व्यम् । आ । त॒ता॒न॒ । अ॒ग्नेः । धामा॑नि । विऽभृ॑ता । पु॒रु॒ऽत्रा ॥अग्निः । दात् । द्रविणम् । वीरपेशाः । अग्निः । ऋषिम् । यः । सहस्रा । सनोति । अग्निः । दिवि । हव्यम् । आ । ततान । अग्नेः । धामानि । विभृता । पुरुत्रा ॥agniḥ | dāt | draviṇam | vīra-peśāḥ | agniḥ | ṛṣim | yaḥ | sahasrā | sanoti | agniḥ | divi | havyam | ā | tatāna | agneḥ | dhāmāni | vi-bhṛtā | puru-trā

अग्निःAgni (the fire-god)
अग्निः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअग्नि- (प्रातिपदिक)
दात्gave
दात्:
क्रिया
TypeVerb
Rootदा (दाने)
द्रविणम्wealth, treasure
द्रविणम्:
कर्म
TypeNoun
Rootद्रविण- (प्रातिपदिक)
वीरपेशाःhaving manly/heroic form/ornament
वीरपेशाः:
कर्तृ (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootवीरपेशा- (प्रातिपदिक; वीर + पेशस्/पेशा)
अग्निःAgni
अग्निः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअग्नि- (प्रातिपदिक)
ऋषिम्seer, ṛṣi
ऋषिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootऋषि- (प्रातिपदिक)
यःwho
यः:
कर्तृ (सम्बन्ध/अन्वय-कर्ता)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सहस्राthousands
सहस्रा:
कर्म
TypeNoun (numeral used substantively)
Rootसहस्र- (प्रातिपदिक)
सनॊतिwins, gains
सनॊति:
क्रिया
TypeVerb
Rootसन्/सना (लाभे/प्राप्तौ)
अग्निःAgni
अग्निः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअग्नि- (प्रातिपदिक)
दिविin heaven, in the sky
दिवि:
अधिकरण
TypeNoun
Rootद्यौ/दिव्- (प्रातिपदिक)
हव्यम्oblation, offering
हव्यम्:
कर्म
TypeNoun
Rootहव्य- (प्रातिपदिक)
towards, forth
:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable (preverb)
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
ततानstretched out, extended
ततान:
क्रिया
TypeVerb
Rootतन् (विस्तारे)
अग्नेःof Agni
अग्नेः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootअग्नि- (प्रातिपदिक)
धामानिabodes, seats; ordinances/powers
धामानि:
कर्तृ (विभृता इति सह)
TypeNoun
Rootधामन्- (प्रातिपदिक)
विभृताdistributed, borne apart
विभृता:
कर्तृ (विशेषणम्)
TypeParticiple/Adjective
Rootवि + भृ (धारणे) → विभृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
पुरुत्राin many places, widely
पुरुत्रा:
क्रियाविशेषण/देशाधिकरण
TypeIndeclinable
Rootपुरुत्रा (अव्यय-प्रातिपदिक)