HomeRig VedaMandala 10Sukta 75Mantra 2
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 10.75

Devata: Sindhu (Indus / cosmic river); Varuṇa as ordainer of paths

प्र तेऽरदद्वरुणो यातवे पथः सिन्धो यद्वाजाँ अभ्यद्रवस्त्वम् । भूम्या अधि प्रवता यासि सानुना यदेषामग्रं जगतामिरज्यसि ॥

प्र ते॑ऽरद॒द्वरु॑णो॒ यात॑वे प॒थः सिन्धो॒ यद्वाजाँ॑ अ॒भ्यद्र॑व॒स्त्वम् । भूम्या॒ अधि॑ प्र॒वता॑ यासि॒ सानु॑ना॒ यदे॑षा॒मग्रं॒ जग॑तामिर॒ज्यसि॑ ॥

prá te ’radad váruṇo yā́tave páthaḥ síndho yád vājā́ṃ abhy-ádravas tvám | bhū́myā ádhi prá-vatā yā́si sā́nunā yád eṣā́m ágraṃ jágatām irajyási ||

Varuṇa cleared out for thee the paths to go, O Sindhu, when thou didst rush toward the plenitudes of force. From the Earth thou goest by the slopes and the ridges, when thou movest at the head of these moving worlds—leading their advance.

प्र । ते॒ । अ॒र॒द॒त् । वरु॑णः । यात॑वे । प॒थः । सिन्धो॒ इति॑ । यत् । वाजा॑न् । अ॒भि । अद्र॑वः । त्वम् । भूम्याः॑ । अधि॑ । प्र॒ऽवता॑ । या॒सि॒ । सानु॑ना । यत् । ए॒षा॒म् । अग्र॑म् । जग॑ताम् । इ॒र॒ज्यसि॑ ॥प्र । ते । अरदत् । वरुणः । यातवे । पथः । सिन्धो इति । यत् । वाजान् । अभि । अद्रवः । त्वम् । भूम्याः । अधि । प्रवता । यासि । सानुना । यत् । एषाम् । अग्रम् । जगताम् । इरज्यसि ॥pra | te | aradat | varuṇaḥ | yātave | pathaḥ | sindho iti | yat | vājān | abhi | adravaḥ | tvam | bhūmyāḥ | adhi | pra-vatā | yāsi | sānunā | yat | eṣām | agram | jagatām | irajyasi

प्रforth, forward
प्र:
TypeIndeclinable
Rootप्र (upasarga)
तेto you
ते:
Sampradāna
TypePronoun
Rootत्वद् (sarvanāman)
अरदत्he/it opened, made (ready)
अरदत्:
Kriyā
TypeVerb
Rootरद् (रदति) / RV: अरदत् < aorist/impf. of √रद्
वरुणःVaruṇa
वरुणः:
Kartā
TypeNoun
Rootवरुण (prātipadika)
यातवेfor going, to go
यातवे:
Prayojana
TypeVerb
Rootया (√या) + तुमुन् (infinitive)
पथःpaths
पथः:
Karma
TypeNoun
Rootपथ्/पथ (prātipadika)
सिन्धोO Sindhu (River)
सिन्धो:
Sambodhana
TypeNoun
Rootसिन्धु (prātipadika)
यत्when/that which
यत्:
Karma (of following verb)
TypePronoun
Rootयद् (relative pronoun)
वाजान्prizes, strengths, spoils
वाजान्:
Karma
TypeNoun
Rootवाज (prātipadika)
अभिtowards, upon
अभि:
TypeIndeclinable
Rootअभि (upasarga)
अद्रवःyou ran, you rushed
अद्रवः:
Kriyā
TypeVerb
Rootद्रु/द्रव् (√द्रु, √द्रव्) with अ- augment
त्वम्you
त्वम्:
Kartā
TypePronoun
Rootत्वद् (sarvanāman)
भूम्याःfrom the earth/ground
भूम्याः:
Apādāna
TypeNoun
Rootभूमि (prātipadika)
अधिover, upon
अधि:
TypeIndeclinable
Rootअधि (upasarga)
प्रवताby the downward slope, along the descent
प्रवता:
Karaṇa
TypeNoun/Adjective
Rootप्रवत् (prātipadika)
यासिyou go
यासि:
Kriyā
TypeVerb
Rootया (√या)
सानुनाby/along the ridge, slope, summit-line
सानुना:
Karaṇa
TypeNoun
Rootसानु (prātipadika)
यत्when/that which
यत्:
Karma (of following verb)
TypePronoun
Rootयद् (relative pronoun)
एषाम्of these
एषाम्:
Ṣaṣṭhī-sambandha
TypePronoun
Rootएतद् (demonstrative pronoun)
अग्रम्forepart, front, first point
अग्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootअग्र (prātipadika)
जगताम्of the moving beings/worlds
जगताम्:
Ṣaṣṭhī-sambandha
TypeNoun
Rootजगत् (prātipadika)
इरज्यसिyou set in motion, you speed/urge on
इरज्यसि:
Kriyā
TypeVerb
Rootरज्/रञ्ज् (√रज्/√रञ्ज्; Vedic irajyati)