HomeRig VedaMandala 10Sukta 7Mantra 4
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 10.7

Devata: Agni
Chandas: Trishtubh (probable; needs verification)

सिध्रा अग्ने धियो अस्मे सनुत्रीर्यं त्रायसे दम आ नित्यहोता । ऋतावा स रोहिदश्वः पुरुक्षुर्द्युभिरस्मा अहभिर्वाममस्तु ॥

सि॒ध्रा अ॑ग्ने॒ धियो॑ अ॒स्मे सनु॑त्री॒र्यं त्राय॑से॒ दम॒ आ नित्य॑होता । ऋ॒तावा॒ स रो॒हिद॑श्वः पुरु॒क्षुर्द्युभि॑रस्मा॒ अह॑भिर्वा॒मम॑स्तु ॥

sidhṛ́ā agne dhíyo asmē sánutrīr yáṃ trā́yase dáma ā́ nítyahotā | ṛtā́vā sá róhid-aśvaḥ purukṣúr dyúbhir asmai áhahbhir vā́mam astu ||

Make our understandings, O Agni, effective and victorious—those you guard within the home, O constant Priest. Possessed of the Truth, with ruddy steeds and wide increase, may there be for him (the offered-to) the desirable good through luminous days and awakenings.

सि॒ध्राः । अ॒ग्ने॒ । धियः॑ । अ॒स्मे इति॑ । सनु॑त्रीः । यम् । त्राय॑से । दमे॑ । आ । नित्य॑ऽहोता । ऋ॒तऽवा॑ । सः । रो॒हित्ऽअ॑श्वः । पु॒रु॒ऽक्षुः । द्युऽभिः॑ । अ॒स्मै॒ । अह॑ऽभिः । वा॒मम् । अ॒स्तु॒ ॥सिध्राः । अग्ने । धियः । अस्मे इति । सनुत्रीः । यम् । त्रायसे । दमे । आ । नित्यहोता । ऋतवा । सः । रोहित्अश्वः । पुरुक्षुः । द्युभिः । अस्मै । अहभिः । वामम् । अस्तु ॥sidhrāḥ | agne | dhiyaḥ | asme iti | sanutrīḥ | yam | trāyase | dame | ā | nitya-hotā | ṛta-vā | saḥ | rohit-aśvaḥ | puru-kṣuḥ | dyu-bhiḥ | asmai | aha-bhiḥ | vāmam | astu

सिध्राःskilful, effective, successful
सिध्राः:
विशेषण (कर्म/सम्प्रदान-सम्बन्धः) — ‘धियः’ इत्यस्य विशेषणम्
TypeAdjective
Rootसिध्र (प्रातिपदिक) < √सिध् ‘सिद्धौ/साधने’ (निरुक्त-सम्बन्ध) अथवा ‘सिध्र’ विशेषण-प्रातिपदिक
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
धियःthoughts, prayers, inspirations
धियः:
कर्म (याच्यमान-वस्तु) / विषयः
TypeNoun
Rootधी (प्रातिपदिक)
अस्मेfor us, among us
अस्मे:
सम्प्रदान (हित-सम्बन्धः) / अधिकरण (प्रयोगानुसार)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
सनुत्रीःprotecting, saving, bringing safety
सनुत्रीः:
कर्म (धियः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootसनुत्री (प्रातिपदिक; ‘सनु’ + -त्री)
यम्whom
यम्:
कर्म (त्रायसे इत्यस्य)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम)
त्रायसेyou protect, you save
त्रायसे:
क्रिया
TypeVerb
Root√त्रा (त्राणे)
दमेin the house, at home
दमे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootदम (प्रातिपदिक)
towards, hither
:
क्रियाविशेषण (आगमन/समन्तात्-भाव)
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
नित्यहोताthe ever-officiating priest
नित्यहोता:
कर्तृ (अग्नेः विशेषणम्)
TypeNoun (epithet)
Rootनित्य-होतृ (समास; नित्य + होतृ)
ऋतावाpossessing ṛta; truthful, in accord with cosmic order
ऋतावा:
विशेषण (सः इत्यस्य)
TypeAdjective
Rootऋतावन् (प्रातिपदिक)
सःhe
सः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
रोहिदश्वःhaving ruddy horses
रोहिदश्वः:
कर्तृ-विशेषण (सः/अग्निः)
TypeNoun (epithet)
Rootरोहिद-अश्व (समास; रोहिद ‘reddish’ + अश्व)
पुरुक्षुःdwelling in many places; wide-ranging
पुरुक्षुः:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootपुरुक्षु (प्रातिपदिक; पुरु ‘many’ + क्षु/क्षु- ‘abodes/dwellings’ इत्यर्थे वैदिक)
द्युभिःwith days / with heavenly lights
द्युभिः:
करण (साधन/सहचर्य)
TypeNoun
Rootद्यु (प्रातिपदिक)
अस्मैto him / for him
अस्मै:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
अहभिःwith days
अहभिः:
करण (काल-परिसरः: ‘by days’)
TypeNoun
Rootअहन् (प्रातिपदिक; वैदिक बहुवचन-रूप ‘अहभिः’)
वामम्good, boon, благоприятम्
वामम्:
कर्तृ/विधेय (फल-रूपम्)
TypeNoun/Adjective
Rootवाम (प्रातिपदिक)
अस्तुmay it be
अस्तु:
क्रिया
TypeVerb
Root√अस् (भुवि/सत्तायाम्)