HomeRig VedaMandala 10Sukta 67Mantra 4
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 10.67

Rishi: Bṛhaspati/Aṅgirasa narrative stream
Devata: Bṛhaspati (releaser of light)
Chandas: Triṣṭubh (probable; confirm by scan)

अवो द्वाभ्यां पर एकया गा गुहा तिष्ठन्तीरनृतस्य सेतौ । बृहस्पतिस्तमसि ज्योतिरिच्छन्नुदुस्रा आकर्वि हि तिस्र आवः ॥

अ॒वो द्वाभ्यां॑ प॒र एक॑या॒ गा गुहा॒ तिष्ठ॑न्ती॒रनृ॑तस्य॒ सेतौ॑ । बृह॒स्पति॒स्तम॑सि॒ ज्योति॑रि॒च्छन्नुदु॒स्रा आक॒र्वि हि ति॒स्र आव॑: ॥

avó dvā́bhyāṃ párá ékayā gā́ guhā́ tíṣṭhantīr ánṛtasya sétau | bṛ́haspátis támási jyótir icchánn úd usrā́ ā́kar ví hí tíśra ā́var ity ā́vaḥ ||

The Rays were hidden in the cave—beyond two, yet by one (way) accessible—standing at the boundary of falsehood. Bṛhaspati, seeking the Light in the darkness, brought the shining ones upward; he opened out the three coverings.

अ॒वः । द्वाभ्या॑म् । प॒रः । एक॑या । गाः । गुहा॑ । तिष्ठ॑न्तीः । अनृ॑तस्य । सेतौ॑ । बृह॒स्पतिः॑ । तम॑सि । ज्योतिः॑ । इ॒च्छन् । उत् उ॒स्राः । आ । अ॒कः॒ । वि । हि । ति॒श्रः । आव॒रित्यावः॑ ॥अवः । द्वाभ्याम् । परः । एकया । गाः । गुहा । तिष्ठन्तीः । अनृतस्य । सेतौ । बृहस्पतिः । तमसि । ज्योतिः । इच्छन् । उत् उस्राः । आ । अकः । वि । हि । तिश्रः । आवरित्यावः ॥avaḥ | dvābhyām | paraḥ | ekayā | gāḥ | guhā | tiṣṭhantīḥ | anṛtasya | setau | bṛhaspatiḥ | tamasi | jyotiḥ | icchan | ut usrāḥ | ā | akaḥ | vi | hi | tiśraḥ | āvar ity āvaḥ

अवःhelps; protections
अवः:
Karma
TypeNoun
Rootअवस् (प्रातिपदिक) < अव् ‘रक्ष्/अव्’ (पालने) भाव/फल-नाम
द्वाभ्याम्with two
द्वाभ्याम्:
Karaṇa
TypeAdjective (numeral)
Rootद्वि (संख्या-प्रातिपदिक)
परःthe farther/other (one)
परः:
Kartā
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
एकयाwith one
एकया:
Karaṇa
TypeAdjective (numeral)
Rootएक (संख्या-प्रातिपदिक)
गाःcows
गाः:
Karma
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
गुहाin a cave; in hiding
गुहा:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootगुहा (प्रातिपदिक)
तिष्ठन्तीःstanding; abiding
तिष्ठन्तीः:
Karma
TypeParticiple (present)
Rootस्था (धातु) → तिष्ठत् (वर्तमाने कृदन्त)
अनृतस्यof untruth; of falsehood
अनृतस्य:
Sambandha
TypeNoun
Rootअनृत (प्रातिपदिक)
सेतौon the barrier/boundary; at the dam
सेतौ:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootसेतु (प्रातिपदिक)
बृहस्पतिःBṛhaspati
बृहस्पतिः:
Kartā
TypeNoun (proper)
Rootबृहस्पति (प्रातिपदिक)
तमसिin darkness
तमसि:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootतमस् (प्रातिपदिक)
ज्योतिःlight
ज्योतिः:
Karma
TypeNoun
Rootज्योतिस् (प्रातिपदिक)
इच्छन्seeking; desiring
इच्छन्:
Kartā
TypeParticiple (present)
Rootइष् (धातु) → इच्छत् (वर्तमाने कृदन्त)
उत्up; out
उत्:
TypeIndeclinable
Rootउत् (उपसर्ग/अव्यय)
उस्राःthe ruddy ones; dawn-cows (cows of light)
उस्राः:
Karma
TypeNoun/Adjective
Rootउस्र (प्रातिपदिक)
towards; forth
:
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
अकर्विhe made; he brought about
अकर्वि:
Kriyā
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
हिindeed; for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
तिस्रःthree
तिस्रः:
Karma
TypeAdjective (numeral)
Rootत्रि (संख्या-प्रातिपदिक)
आवःhelps; protections
आवः:
Karma
TypeNoun
Rootअवस् (प्रातिपदिक)