HomeRig VedaMandala 10Sukta 67Mantra 3
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 3

Sukta 10.67

Rishi: Aṅgirasa/Bṛhaspati cycle (collective narrative voice)
Devata: Bṛhaspati (primary), with ‘gāḥ’ (rays) as the recovered treasure
Chandas: Triṣṭubh (probable; confirm by scan)

हंसैरिव सखिभिर्वावदद्भिरश्मन्मयानि नहना व्यस्यन् । बृहस्पतिरभिकनिक्रदद्गा उत प्रास्तौदुच्च विद्वाँ अगायत् ॥

हं॒सैरि॑व॒ सखि॑भि॒र्वाव॑दद्भिरश्म॒न्मया॑नि॒ नह॑ना॒ व्यस्य॑न् । बृह॒स्पति॑रभि॒कनि॑क्रद॒द्गा उ॒त प्रास्तौ॒दुच्च॑ वि॒द्वाँ अ॑गायत् ॥

haṃsáir iva sákhirbhir vā́vadadbhir aśmán-mayāni náhanā vy àsyan | bṛ́haspátir abhí-kanikradad gā́ utá prā́staut úd ca vidvā́n agāyat ||

Like swans with their calling companions, casting off the stone-built bindings, Bṛhaspati cried out to the Rays (cows of light); and the Knower both chanted forth and sang aloud.

हं॒सैःऽइ॑व । सखि॑ऽभिः । वाव॑दत्ऽभिः । अ॒श्म॒न्ऽमया॑नि । नह॑ना । वि॒ऽअस्य॑न् । बृह॒स्पतिः॑ । अ॒भि॒ऽकनि॑क्रदत् । गाः । उ॒त । प्र । अ॒स्तौ॒त् । उत् । च॒ । वि॒द्वान् । अ॒गा॒य॒त् ॥हंसैःइव । सखिभिः । वावदत्भिः । अश्मन्मयानि । नहना । विअस्यन् । बृहस्पतिः । अभिकनिक्रदत् । गाः । उत । प्र । अस्तौत् । उत् । च । विद्वान् । अगायत् ॥haṃsaiḥ-iva | sakhi-bhiḥ | vāvadat-bhiḥ | aśman-mayāni | nahanā | vi-asyan | bṛhaspatiḥ | abhi-kanikradat | gāḥ | uta | pra | astaut | ut | ca | vidvān | agāyat

हंसैःwith (like) swans
हंसैः:
करण
TypeNoun
Rootहंस
इवlike, as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
सखिभिःwith friends
सखिभिः:
करण
TypeNoun
Rootसखि
वावदद्भिःtalking, chattering
वावदद्भिः:
विशेषण (करण-सम्बन्ध) / सहचर
TypeVerb (participle)
Rootवद्
अश्मन्मयानिstone-made (fetters/bonds)
अश्मन्मयानि:
कर्म
TypeAdjective (compound)
Rootअश्मन् + मयट् (मय)
नहनानिbindings, bonds
नहनानि:
कर्म
TypeNoun
Rootनह् (नह्/नह्यते) → नहन
व्यस्यन्he cast apart, scattered
व्यस्यन्:
कर्तृ (क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (क्षेपणे/प्रक्षेपणे) + वि
बृहस्पतिःBṛhaspati
बृहस्पतिः:
कर्तृ
TypeNoun (proper)
Rootबृहस्पति
अभिtowards, against
अभि:
TypeIndeclinable
Rootअभि
कनिक्रदत्he cried out loudly (repeatedly)
कनिक्रदत्:
कर्तृ (क्रिया)
TypeVerb
Rootक्रन्द् + नि (कनि-क्रद् as intensive/iterative formation)
गाःthe cows
गाः:
कर्म
TypeNoun
Rootगो
उतand also
उत:
TypeIndeclinable
Rootउत
प्रास्तौत्he praised forth, chanted
प्रास्तौत्:
कर्तृ (क्रिया)
TypeVerb
Rootस्तु + प्र
उच्चand aloud/upwards
उच्च:
TypeIndeclinable
Rootउत् + च
विद्वान्the knowing one, wise
विद्वान्:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective (participle)
Rootविद् → विद्वस्
अगायत्he sang
अगायत्:
कर्तृ (क्रिया)
TypeVerb
Rootगै (गायति) / गा (गाने) + अ