HomeRig VedaMandala 10Sukta 67Mantra 11
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 11

Sukta 10.67

Rishi: Bṛhaspati / Angiras-tradition (within the same hymn sequence)
Devata: Rodasī (Dyāvā-Pṛthivī) with implied support of Brihaspati’s work
Chandas: Triṣṭubh

सत्यामाशिषं कृणुता वयोधै कीरिं चिद्ध्यवथ स्वेभिरेवैः । पश्चा मृधो अप भवन्तु विश्वास्तद्रोदसी शृणुतं विश्वमिन्वे ॥

स॒त्यामा॒शिषं॑ कृणुता वयो॒धै की॒रिं चि॒द्ध्यव॑थ॒ स्वेभि॒रेवै॑: । प॒श्चा मृधो॒ अप॑ भवन्तु॒ विश्वा॒स्तद्रो॑दसी शृणुतं विश्वमि॒न्वे ॥

satyā́m āśíṣaṃ kṛṇutā vayodhái kīríṃ cid dhy ávatha svébhir évaiḥ | paścā́ mṛ́dho ápa bhavantu víśvā́s tád rodasī śṛṇutaṃ viśvamínve ||

Make the aspiration true, O givers of increase; for you uphold even the singer by your own impulsions. Let all hostile strokes fall away behind us; O Heaven-and-Earth, hear that—You who drive forward all becoming.

स॒त्याम् । आ॒ऽशिष॑म् । कृ॒णु॒त॒ । व॒यः॒ऽधै । की॒रिम् । चि॒त् । हि । अव॑थ । स्वेभिः॑ । एवैः॑ । प॒श्चा । मृधः॑ । अप॑ । भ॒व॒न्तु॒ । विश्वाः॑ । तत् । रो॒द॒सी॒ इति॑ । शृ॒णु॒त॒म् । वि॒श्व॒मि॒न्वे इति॑ वि॒श्व॒म्ऽइ॒न्वे ॥सत्याम् । आशिषम् । कृणुत । वयःधै । कीरिम् । चित् । हि । अवथ । स्वेभिः । एवैः । पश्चा । मृधः । अप । भवन्तु । विश्वाः । तत् । रोदसी इति । शृणुतम् । विश्वमिन्वे इति विश्वम्इन्वे ॥satyām | āśiṣam | kṛṇuta | vayaḥ-dhai | kīrim | cit | hi | avatha | svebhiḥ | evaiḥ | paścā | mṛdhaḥ | apa | bhavantu | viśvāḥ | tat | rodasī iti | śṛṇutam | viśvaminve itiviśvam-inve

सत्याम्true, genuine (as an object)
सत्याम्:
कर्म (कृणुता इत्यस्य)
TypeAdjective
Rootसत्य (प्रातिपदिक) < सत् (√अस्) + -य
आशिषम्blessing, benediction
आशिषम्:
कर्म (कृणुता इत्यस्य)
TypeNoun
Rootआशिष् (प्रातिपदिक) < √शास्/√आशास् (to wish/bless) (वैदिक स्त्री)
कृणुताmake (you two), perform
कृणुता:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√कृ (करोति)
वयोधैO you two bestowers/supporters of vital power
वयोधै:
सम्बोधन (कृणुता इत्यस्य)
TypeNoun
Rootवयोधा (प्रातिपदिक) = वयस् + धा (धारयिता/दाता) (वैदिक)
कीरिम्song of praise, hymn
कीरिम्:
कर्म (अवथ इत्यस्य)
TypeNoun
Rootकीरि (प्रातिपदिक) (वैदिक) < √कीर्/√कीर्त् (to praise/celebrate)
चित्even
चित्:
(सम्बन्ध/वाक्य-प्रयोग; बलवर्धक)
TypeIndeclinable
Rootचित् (अव्यय)
हिindeed, for
हि:
(हेतु/निश्चयार्थ)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
अवथyou two help/protect
अवथ:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√अव् (to help/protect)
स्वेभिःwith your own (means/people/powers)
स्वेभिः:
करण (अवथ इत्यस्य)
TypePronoun/Adjective
Rootस्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
एवैःjust so, indeed, precisely
एवैः:
(वाक्य-प्रयोग; निश्चय/एवकार)
TypeIndeclinable (particle) / Adverbial
Rootएव (अव्यय) + -ैः (वैदिक बहुवचन-तृतीया रूप-प्रयोगः) अथवा एवा (प्रातिपदिक) (वैदिक)
पश्चाafterwards
पश्चा:
अधिकारण (कालः)
TypeIndeclinable
Rootपश्चा (अव्यय)
मृधःhostilities, assaults
मृधः:
कर्तृ (भवन्तु इत्यस्य)
TypeNoun
Rootमृध् (प्रातिपदिक) (वैदिक) = hostility, injury, attack
अपaway, off
अप:
(क्रिया-विशेषक)
TypeIndeclinable
Rootअप (उपसर्ग/अव्यय)
भवन्तुlet (them) become
भवन्तु:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√भू (to be, become)
विश्वाःall
विश्वाः:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
तत्that
तत्:
कर्म (शृणुतम् इत्यस्य)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
रोदसीO Heaven and Earth (the two worlds)
रोदसी:
सम्बोधन (शृणुतम् इत्यस्य)
TypeNoun (dual) / Deity-pair
Rootरोदसी (द्विवचन-प्रातिपदिक) = द्यावापृथिवी (heaven-and-earth)
शृणुतम्hear (you two)!
शृणुतम्:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√श्रु (to hear)
विश्वम्everything, the whole
विश्वम्:
कर्म (शृणुतम् इत्यस्य)
TypeAdjective/Substantive
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
इन्वेO impeller, mover (epithet)
इन्वे:
सम्बोधन
TypeAdjective (epithet)
Rootइन्व (प्रातिपदिक/कृदन्त-आधार) < √इन्/√इन्व् (to set in motion, impel) (वैदिक)