HomeRig VedaMandala 10Sukta 67Mantra 10
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 10

Sukta 10.67

Rishi: Bṛhaspati / Angiras-tradition
Devata: Bṛhaspati
Chandas: Triṣṭubh

यदा वाजमसनद्विश्वरूपमा द्यामरुक्षदुत्तराणि सद्म । बृहस्पतिं वृषणं वर्धयन्तो नाना सन्तो बिभ्रतो ज्योतिरासा ॥

य॒दा वाज॒मस॑नद्वि॒श्वरू॑प॒मा द्यामरु॑क्ष॒दुत्त॑राणि॒ सद्म॑ । बृह॒स्पतिं॒ वृष॑णं व॒र्धय॑न्तो॒ नाना॒ सन्तो॒ बिभ्र॑तो॒ ज्योति॑रा॒सा ॥

yadā́ vā́jam ásanad viśva-rū́pam ā́ dyā́m arukṣad úttarāṇi sádma | bṛ́haspátiṃ vṛ́ṣaṇaṃ vardháyanto nā́nā sántaḥ bíbhrato jyótiḥ āsā́ ||

When he won the plenitude of force that takes all forms, he mounted to heaven, to the higher dwelling-places. Strengthening Brihaspati the Bull-power, though diverse in our workings, we bear one light in our mouths—one luminous utterance.

य॒दा । वाज॑म् । अस॑नत् । वि॒श्वऽरू॑पम् । आ । द्याम् । अरु॑क्षत् । उत्ऽत॑राणि । सद्म॑ । बृह॒स्पति॑म् । वृष॑णम् । व॒र्धय॑न्तः । नाना॑ । सन्तः॑ । बिभ्र॑तः । ज्योतिः॑ । आ॒सा ॥यदा । वाजम् । असनत् । विश्वरूपम् । आ । द्याम् । अरुक्षत् । उत्तराणि । सद्म । बृहस्पतिम् । वृषणम् । वर्धयन्तः । नाना । सन्तः । बिभ्रतः । ज्योतिः । आसा ॥yadā | vājam | asanat | viśva-rūpam | ā | dyām | arukṣat | ut-tarāṇi | sadma | bṛhaspatim | vṛṣaṇam | vardhayantaḥ | nānā | santaḥ | bibhrataḥ | jyotiḥ | āsā

यदाwhen
यदा:
Adhikaraṇa (काल-अधिकारण)
TypeIndeclinable
Rootयदा (अव्यय-प्रातिपदिक)
वाजम्prize; strength; (victory-)booty
वाजम्:
Karma
TypeNoun
Rootवाज (प्रातिपदिक)
असनत्won; obtained
असनत्:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√सन् (सनति/सनोटि) ‘to win, obtain’
विश्वरूपम्all-formed; of every form
विश्वरूपम्:
Karma (विशेष्य-विशेषणभावेन)
TypeAdjective
Rootविश्व-रूप (प्रातिपदिक)
towards; up
:
(क्रियाविशेषण/उपसर्ग)
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग)
द्याम्the heaven; sky
द्याम्:
Karma (आ-रुक्षत् इत्यस्य)
TypeNoun
Rootद्यौ/द्याम् (प्रातिपदिक)
अरुक्षत्mounted; ascended
अरुक्षत्:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√रुह्/√रुक्ष् (वैदिक) ‘to mount, ascend’
उत्up; forth; and
उत्:
(क्रियाविशेषण/उपसर्ग)
TypeIndeclinable
Rootउत् (उपसर्ग/निपात)
उत्तराणिthe higher (regions); upper (ones)
उत्तराणि:
Karma (अरुक्षत् इत्यस्य; ‘higher regions/upper (things)’)
TypeAdjective (substantivized)
Rootउत्तर (प्रातिपदिक)
सद्मseat; abode; dwelling
सद्म:
Karma (अरुक्षत् इत्यस्य; ‘seat/abode’)
TypeNoun
Rootसद्मन्/सद्म (प्रातिपदिक)
बृहस्पतिम्Bṛhaspati
बृहस्पतिम्:
Karma (वर्धयन्तः इत्यस्य)
TypeNoun (proper/theonym)
Rootबृहस्पति (प्रातिपदिक)
वृषणम्bull-like; mighty
वृषणम्:
Karma (विशेष्य-विशेषणभावेन)
TypeAdjective
Rootवृषन् (प्रातिपदिक)
वर्धयन्तःincreasing; strengthening
वर्धयन्तः:
Kartā
TypeVerb (participle)
Root√वृध् ‘to grow, increase’
नानाvariously; in many ways
नाना:
(क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootनाना (अव्यय)
सन्तःbeing
सन्तः:
Kartā (वर्धयन्तः इत्यस्य सह-सम्बन्धः)
TypeVerb (participle)
Root√अस् ‘to be’
बिभ्रतःbearing; carrying
बिभ्रतः:
Kartā
TypeVerb (participle)
Root√भृ ‘to bear, carry’
ज्योतिःlight; radiance
ज्योतिः:
Karma (बिभ्रतः इत्यस्य)
TypeNoun
Rootज्योतिस् (प्रातिपदिक)
आसाःmouths; faces
आसाः:
Kartā (बिभ्रतः इत्यस्य; ‘with mouths/faces’)
TypeNoun
Rootआसा (प्रातिपदिक; वैदिक) ‘mouth/face’