HomeRig VedaMandala 10Sukta 65Mantra 8
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 8

Sukta 10.65

Devata: Dyāvāpṛthivī; Varuṇa (as savrata); possibly the ‘mahiṣa’ as Varuṇa’s might

परिक्षिता पितरा पूर्वजावरी ऋतस्य योना क्षयतः समोकसा । द्यावापृथिवी वरुणाय सव्रते घृतवत्पयो महिषाय पिन्वतः ॥

प॒रि॒क्षिता॑ पि॒तरा॑ पूर्व॒जाव॑री ऋ॒तस्य॒ योना॑ क्षयत॒: समो॑कसा । द्यावा॑पृथि॒वी वरु॑णाय॒ सव्र॑ते घृ॒तव॒त्पयो॑ महि॒षाय॑ पिन्वतः ॥

parikṣítā pitarā pūrvajā́varī ṛtásya yónā kṣayataḥ samókasā | dyā́vāpṛthivī váruṇāya sáv-rate ghṛtávát páyo mahiṣā́ya pinvataḥ ||

The two parents, encompassing and ancient in their first union, dwell together in the womb of ṛta; Heaven-and-Earth, for Varuṇa of the one law, swell the rich milk, clarified and abundant, for the great one—so the vast strength may be nourished.

प॒रि॒ऽक्षिता॑ । पि॒तरा॑ । पू॒र्व॒जाव॑री॒ इति॑ पूर्व॒ऽजाव॑री । ऋ॒तस्य॑ । योना॑ । क्ष॒य॒तः॒ । सम्ऽओ॑कसा । द्यावा॑पृथि॒वी इति॑ । वरु॑णाय । सव्र॑ते॒ इति॒ सऽव्र॑ते । घृ॒तऽव॑त् । पयः॑ । म॒हि॒षाय॑ । पि॒न्व॒तः॒ ॥परिक्षिता । पितरा । पूर्वजावरी इति पूर्वजावरी । ऋतस्य । योना । क्षयतः । सम्ओकसा । द्यावापृथिवी इति । वरुणाय । सव्रते इति सव्रते । घृतवत् । पयः । महिषाय । पिन्वतः ॥pari-kṣitā | pitarā | pūrvajāvarī itipūrva-jāvarī | ṛtasya | yonā | kṣayataḥ | sam-okasā | dyāvāpṛthivī iti | varuṇāya | savrateitisa-vrate | ghṛta-vat | payaḥ | mahiṣāya | pinvataḥ

परिक्षिताall-encompassing, surrounding (f.)
परिक्षिता:
विशेषण (कर्तृपद-सम्बन्ध) / कर्ता
TypeAdjective
Rootपरि-क्षि (धातु) / परिक्षित् (प्रातिपदिक) प्रत्ययान्त
पितराthe two parents
पितरा:
कर्तृ
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
पूर्वजावरीhaving the earlier-born as her choice/covering; (lit.) ‘choosing/covering the first-born’ (epithet)
पूर्वजावरी:
विशेषण (कर्तृपद-सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootपूर्वजा + वरी (प्रातिपदिक; समास)
ऋतस्यof ṛta (cosmic order/truth)
ऋतस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootऋत (प्रातिपदिक)
योनौin the womb/seat/origin
योनौ:
अधिकारण
TypeNoun
Rootयोनि (प्रातिपदिक)
क्षयतःthey dwell/abide
क्षयतः:
क्रिया (कर्तृ: पितरा)
TypeVerb
Rootक्षि (धातु)
समोकसाsharing one dwelling; of the same house
समोकसा:
विशेषण (कर्तृपद-सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootसम्-ओकस् (प्रातिपदिक)
द्यावापृथिवीHeaven and Earth
द्यावापृथिवी:
कर्तृ
TypeNoun
Rootद्याव् + पृथिवी (प्रातिपदिक; द्वन्द्व)
वरुणायfor Varuṇa
वरुणाय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootवरुण (प्रातिपदिक)
सव्रतेof good ordinance/vow
सव्रते:
विशेषण (सम्प्रदान-सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootसु-व्रत (प्रातिपदिक)
घृतवत्rich in ghee
घृतवत्:
विशेषण (कर्म-सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootघृतवत् (प्रातिपदिक)
पयःmilk; nourishing draught
पयः:
कर्म
TypeNoun
Rootपयस् (प्रातिपदिक)
महिषायfor the buffalo/bull (mighty one)
महिषाय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootमहिष (प्रातिपदिक)
पिन्वतः(the two) causing to swell/flow; invigorating
पिन्वतः:
कर्तृ (द्यावापृथिवी) / क्रियाविशेषण-भाव
TypeVerb (participle)
Rootपि/पिन्व् (धातु)