HomeRig VedaMandala 10Sukta 65Mantra 5
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 5

Sukta 10.65

Devata: Mitra-Varuṇa (dual)

मित्राय शिक्ष वरुणाय दाशुषे या सम्राजा मनसा न प्रयुच्छतः । ययोर्धाम धर्मणा रोचते बृहद्ययोरुभे रोदसी नाधसी वृतौ ॥

मि॒त्राय॑ शिक्ष॒ वरु॑णाय दा॒शुषे॒ या स॒म्राजा॒ मन॑सा॒ न प्र॒युच्छ॑तः । ययो॒र्धाम॒ धर्म॑णा॒ रोच॑ते बृ॒हद्ययो॑रु॒भे रोद॑सी॒ नाध॑सी॒ वृतौ॑ ॥

mitrā́ya śíkṣa váruṇāya dāśúṣe yā́ samrā́jā mánasā ná práyucchataḥ | yayór dhā́ma dhármaṇā rócate bṛhád yayór ubhé ródasī nā́dhasī vṛtaú ||

Grant skill and right attainment for the giver to Mitra and to Varuṇa—those two sovereigns who do not fail in their will; whose wide seat shines by the law, and in whose embrace the two worlds are set firm and nourished.

मि॒त्राय॑ । शि॒क्ष॒ । वरु॑णाय । दा॒शुषे॑ । या । स॒म्ऽराजा॑ । मन॑सा । न । प्र॒ऽयुच्छ॑तः । ययोः॑ । धाम॑ । धर्म॑णा । रोच॑ते । बृ॒हत् । ययोः॑ । उ॒भे इति॑ । रोद॑सी॒ इति॑ । नाध॑सी॒ इति॑ । वृतौ॑ ॥मित्राय । शिक्ष । वरुणाय । दाशुषे । या । सम्राजा । मनसा । न । प्रयुच्छतः । ययोः । धाम । धर्मणा । रोचते । बृहत् । ययोः । उभे इति । रोदसी इति । नाधसी इति । वृतौ ॥mitrāya | śikṣa | varuṇāya | dāśuṣe | yā | sam-rājā | manasā | na | pra-yucchataḥ | yayoḥ | dhāma | dharmaṇā | rocate | bṛhat | yayoḥ | ubhe iti | rodasī | iti | nādhasī iti | vṛtau

मित्रायto/for Mitra
मित्राय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootमित्र (प्रातिपदिक)
शिक्षteach / instruct
शिक्ष:
(क्रिया) विधेय
TypeVerb
Root√शिक्ष् (शिक्षँ) ‘to teach, train, instruct’
वरुणायto/for Varuṇa
वरुणाय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootवरुण (प्रातिपदिक)
दाशुषेto the worshipper / giver (offerer)
दाशुषे:
सम्प्रदान
TypeNoun (participle used substantively)
Rootदाशुष् (कृदन्त-प्रातिपदिक; √दाश्/√दास् ‘to give, worship, offer’)
याwhich (she/that)
या:
कर्तृ (सापेक्ष-सम्बन्ध; ‘which [thought/prayer]’)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सम्राजाsovereign, ruling
सम्राजा:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootसम्राज् (प्रातिपदिक)
मनसाwith the mind
मनसा:
करण
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
like, as
:
सम्बन्ध (उपमा)
TypeIndeclinable
Rootन (निपात)
प्रयुच्छतःnot failing / not letting go
प्रयुच्छतः:
कर्तृ-विशेषण
TypeVerb (participle)
Rootप्र-√युज्/√युच्छ् (वेद. ‘to slacken, fail, let go’; with प्र)
ययोःof whom (of the two)
ययोः:
सम्बन्ध (सम्बन्ध-षष्ठी)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
धामabode; ordinance; luminous station
धाम:
कर्म/विषय (रोचते इत्यस्य)
TypeNoun
Rootधामन् (प्रातिपदिक)
धर्मणाby law / by established order
धर्मणा:
करण
TypeNoun
Rootधर्मन् (प्रातिपदिक)
रोचतेshines / is radiant
रोचते:
(क्रिया) विधेय
TypeVerb
Root√रुच् (रुचँ) ‘to shine, be bright, be pleasing’
बृहत्great, vast
बृहत्:
कर्म-विशेषण
TypeAdjective
Rootबृहन्त् (प्रातिपदिक)
ययोःof whom (of the two)
ययोः:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
उभेboth
उभे:
कर्तृ
TypeAdjective (numeral-like)
Rootउभ (प्रातिपदिक)
रोदसीthe two worlds (Heaven and Earth)
रोदसी:
कर्तृ
TypeNoun
Rootरोदसी (द्विवचन-प्रातिपदिक; द्यावापृथिव्यौ)
नाधसीsupport; firm base; sustenance
नाधसी:
अधिकरण/विषय (वृतौ इत्यस्य)
TypeNoun
Rootनाधस् (प्रातिपदिक)
वृतौin the enclosure / in the encompassing circuit
वृतौ:
अधिकरण
TypeNoun
Rootवृत (प्रातिपदिक; ‘enclosure, covering, circumference’; from √वृ ‘to cover/choose’)