HomeRig VedaMandala 10Sukta 65Mantra 13
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 13

Sukta 10.65

Rishi: Vasiṣṭha
Devata: Viśve Devāḥ with Sarasvatī prominently invoked
Chandas: Triṣṭubh (probable)

पावीरवी तन्यतुरेकपादजो दिवो धर्ता सिन्धुरापः समुद्रियः । विश्वे देवासः शृणवन्वचांसि मे सरस्वती सह धीभिः पुरंध्या ॥

पावी॑रवी तन्य॒तुरेक॑पाद॒जो दि॒वो ध॒र्ता सिन्धु॒राप॑: समु॒द्रिय॑: । विश्वे॑ दे॒वास॑: शृणव॒न्वचां॑सि मे॒ सर॑स्वती स॒ह धी॒भिः पुरं॑ध्या ॥

pāvī́ravī tanyatúr éka-pād ajó divó dhartā́ síndhur ā́paḥ samudríyaḥ | víśve devā́saḥ śṛṇaván vacā́ṃsi me sá rasvatī sahá dhībhíḥ puráṃdhyā ||

Pāvīravī, the thunder-force; Ekapād, the one-footed power; Aja, the unborn; the upholder of heaven; the Sindhu and the oceanic Waters—may all these divine powers hear my words. May Sarasvatī too, with her illumined thoughts and plenary discernment, be with us.

पावी॑रवी । त॒न्य॒तुः । एक॑ऽपात् । अ॒जः । दि॒वः । ध॒र्ता । सिन्धुः॑ । आपः॑ । स॒मु॒द्रियः॑ । विश्वे॑ । दे॒वासः॑ । शृ॒ण॒व॒न् । वचां॑सि । मे॒ । सर॑स्वती । स॒ह । धी॒भिः । पुर॑म्ऽध्या ॥पावीरवी । तन्यतुः । एकपात् । अजः । दिवः । धर्ता । सिन्धुः । आपः । समुद्रियः । विश्वे । देवासः । शृणवन् । वचांसि । मे । सरस्वती । सह । धीभिः । पुरम्ध्या ॥pāvīravī | tanyatuḥ | eka-pāt | ajaḥ | divaḥ | dhartā | sindhuḥ | āpaḥ | samudriyaḥ | viśve | devāsaḥ | śṛṇavan | vacāṃsi | me | sarasvatī | saha | dhībhiḥ | puram-dhyā

पावीःthe purifying (one)/purifier
पावीः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootपावीर्- (प्रातिपदिक; ‘शुद्धि/पवित्रता/शुद्ध करने वाली शक्ति’)
अवीःyou/it protected
अवीः:
क्रिया
TypeVerb
Rootअव् (धातु; ‘रक्षा/पालन’)
तन्यतुःthe thunder/roar
तन्यतुः:
कर्तृ/विशेष्य
TypeNoun
Rootतन्/तनी (धातु; ‘ध्वनि/गर्जना, तड़ित-गर्जन’)
एकपादजःone-footed-born; the One-footed (mythic epithet)
एकपादजः:
विशेषण (तन्यतुः/धर्ता आदि का)
TypeAdjective/Noun
Rootएक-पाद-ज (समास; ‘एक’ + ‘पाद’ + ‘ज’ < √जन् ‘जन्म’)
दिवःof heaven/sky
दिवः:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौ (प्रातिपदिक ‘द्यौ/दिव्’)
धर्ताthe supporter/bearer
धर्ता:
कर्तृ
TypeAgent Noun (Kṛdanta)
Root√धृ (धातु; ‘धारण’), कर्तृ-प्रत्यय -तृ
सिन्धुःthe river; Sindhu
सिन्धुः:
कर्तृ/विशेष्य
TypeNoun
Rootसिन्धु (प्रातिपदिक)
आपःthe waters
आपः:
कर्तृ/समुच्चय
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक; ‘जल’)
समुद्रियःoceanic; belonging to the sea
समुद्रियः:
विशेषण
TypeAdjective
Rootसमुद्रिय (प्रातिपदिक; ‘समुद्र-सम्बन्धी’)
विश्वेall
विश्वे:
विशेषण
TypeAdjective
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
देवासःthe gods
देवासः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
शृणवन्hearing; may they hear
शृणवन्:
कर्तृ (क्रियाविशेषणात्मक)
TypeParticiple (Kṛdanta)
Root√श्रु (धातु; ‘श्रवण’), वर्तमान कृदन्त (शृण्वत्/शृण्वन्)
वचांसिwords; utterances
वचांसि:
कर्म
TypeNoun
Rootवचस् (प्रातिपदिक)
मेmy; to/for me
मे:
सम्बन्ध/सम्प्रदान (contextual)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
सरस्वतीSarasvatī
सरस्वती:
कर्तृ (समुच्चित)
TypeNoun
Rootसरस्वती (प्रातिपदिक; देवी/नदी)
सहtogether with
सह:
सहकार (associative)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
धीभिःwith insights/prayers
धीभिः:
करण/सहकार
TypeNoun
Rootधी (प्रातिपदिक)
पुरंध्याPurandhyā (the bestowing/fulfilling power)
पुरंध्या:
कर्तृ (सरस्वती के साथ समुच्चय)
TypeNoun
Rootपुरंध्या (प्रातिपदिक; ‘समृद्धि/पूरण-शक्ति’, देवी/शक्ति)