Mantra 9

Sukta 10.63

Rishi: Likely a later mandala 10 family hymn; specific rishi attribution varies by Anukramaṇī for RV 10.63

Devata: Indra (primary) with a collective invocation of Agni, Mitra, Varuṇa, Bhaga, Dyāvāpṛthivī, Maruts

Chandas: Triṣṭubh (probable; needs metrical verification)

Samhita Patha (Devanagari)

भरेष्विन्द्रं सुहवं हवामहेंऽहोमुचं सुकृतं दैव्यं जनम् । अग्निं मित्रं वरुणं सातये भगं द्यावापृथिवी मरुतः स्वस्तये ॥

Samhita Patha (IAST)

भरे॒ष्विन्द्रं॑ सु॒हवं॑ हवामहेंऽहो॒मुचं॑ सु॒कृतं॒ दैव्यं॒ जन॑म् । अ॒ग्निं मि॒त्रं वरु॑णं सा॒तये॒ भगं॒ द्यावा॑पृथि॒वी म॒रुत॑: स्व॒स्तये॑ ॥

Transliteration

bharéṣv índraṃ suhávaṃ havāmahe ’ṃhómúcaṃ sukṛtáṃ daívyaṃ jánam | agníṃ mitráṃ váruṇaṃ sātáye bhágaṃ dyā́vāpṛthivī́ marútaḥ svastáye ||

Translation

In the battles we call Indra, easy to invoke, the releaser from distress, the well-doing divine people. We call Agni, Mitra, Varuṇa for the winning, Bhaga, Heaven-and-Earth, and the Maruts—for our well-being.

Padapatha (Word Analysis)

भरे॑षु । इन्द्र॑म् । सु॒ऽहव॑म् । ह॒वा॒म॒हे॒ । अं॒हः॒ऽमुच॑म् । सु॒ऽकृत॑म् । दैव्य॑म् । जन॑म् । अ॒ग्निम् । मि॒त्रम् । वरु॑णम् । सा॒तये॑ । भग॑म् । द्यावा॑पृथि॒वी इति॑ । म॒रुतः॑ । स्व॒स्तये॑ ॥भरेषु । इन्द्रम् । सुहवम् । हवामहे । अंहःमुचम् । सुकृतम् । दैव्यम् । जनम् । अग्निम् । मित्रम् । वरुणम् । सातये । भगम् । द्यावापृथिवी इति । मरुतः । स्वस्तये ॥bhareṣu | indram | su-havam | havāmahe | aṃhaḥ-mucam | su-kṛtam | daivyam | janam | agnim | mitram | varuṇam | sātaye | bhagam | dyāvāpṛthivī iti | marutaḥ | svastaye

Word by Word

• भरेषु: in battles
• भरेषु: अधिकारण
• Type: Noun
• Root: भर (प्रातिपदिक: भर- ‘युद्ध/संघर्ष/आक्रमण’, लोक. ‘battle’)

• इन्द्रम्: Indra
• इन्द्रम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• सुहवम्: easy to invoke
• सुहवम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: सु- + हव (√ह्वे/हू ‘आह्वान/हवन’) → सुहव (प्रातिपदिक)

• हवामहे: we invoke
• हवामहे: कर्तृ
• Type: Verb
• Root: √ह्वे/हू (आह्वाने)

• अहोमुचम्: the releaser from distress/sin
• अहोमुचम्: कर्म
• Type: Noun/Adjective
• Root: अहोमुच (प्रातिपदिक; ‘अंहस्/अहो’ + मुच् ‘मुक्ति’ → ‘पाप/संकट-निवारक’)

• सुकृतम्: well-accomplishing / beneficent
• सुकृतम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: सु- + कृत (√कृ ‘करणे’ → कृत ‘कृत/कर्म’; प्रातिपदिक: सुकृत)

• दैव्यम्: divine
• दैव्यम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: दैव्य (देव- से तद्धित)

• जनम्: the people/folk
• जनम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: जन (प्रातिपदिक)

• अग्निम्: Agni
• अग्निम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• मित्रम्: Mitra
• मित्रम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: मित्र (प्रातिपदिक)

• वरुणम्: Varuṇa
• वरुणम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: वरुण (प्रातिपदिक)

• सातये: for winning/attainment
• सातये: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: साति (प्रातिपदिक; ‘प्राप्ति/विजय/लाभ’)

• भगम्: Bhaga (the distributor of fortune)
• भगम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: भग (प्रातिपदिक)

• द्यावापृथिवी: Heaven-and-Earth
• द्यावापृथिवी: कर्तृ
• Type: Noun (dual compound)
• Root: द्यावा- (द्यौ ‘स्वर्ग’) + पृथिवी (प्रातिपदिक) (द्वन्द्व-समास)

• मरुतः: the Maruts
• मरुतः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: मरुत् (प्रातिपदिक)

• स्वस्तये: for well-being
• स्वस्तये: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: स्वस्ति (प्रातिपदिक)