HomeRig VedaMandala 10Sukta 63Mantra 13
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 13

Sukta 10.63

Rishi: Plati (Plati’s son is mentioned later in the hymn-cycle; traditional attribution for RV 10.63 is associated with the Plati lineage in some Anukramaṇī traditions)
Devata: Ādityas (truth-guardians); prayer for guidance into svasti
Chandas: Triṣṭubh (probable; hymn-section style and cadence—needs confirmation from a metrical index)

अरिष्टः स मर्तो विश्व एधते प्र प्रजाभिर्जायते धर्मणस्परि । यमादित्यासो नयथा सुनीतिभिरति विश्वानि दुरिता स्वस्तये ॥

अरि॑ष्ट॒: स मर्तो॒ विश्व॑ एधते॒ प्र प्र॒जाभि॑र्जायते॒ धर्म॑ण॒स्परि॑ । यमा॑दित्यासो॒ नय॑था सुनी॒तिभि॒रति॒ विश्वा॑नि दुरि॒ता स्व॒स्तये॑ ॥

áriṣṭaḥ sá márto víśva édhaté prá prájā́bhir jā́yate dhármaṇas pári | yám ādityā́so náyatha sunītíbhir áti víśvāni duritā́ svastáye ||

Unharmed, that mortal grows in his whole being; he is born forth and forward with the powers of his offspring and inner formations, encompassed by the Law. Him, O Ādityas, lead by your right guidances beyond all crookedness and distress, into the state of well-being.

अरि॑ष्टः । सः । मर्तः॑ । विश्वः॑ । ए॒ध॒ते॒ । प्र । प्र॒ऽजाभिः॑ । जा॒य॒ते॒ । धर्म॑णः । परि॑ । यम् । आ॒दि॒त्या॒सः॒ । नय॑थ । सु॒नी॒तिऽभिः॑ । अति॑ । विश्वा॑नि । दुः॒ऽइ॒ता । स्व॒स्तये॑ ॥अरिष्टः । सः । मर्तः । विश्वः । एधते । प्र । प्रजाभिः । जायते । धर्मणः । परि । यम् । आदित्यासः । नयथ । सुनीतिभिः । अति । विश्वानि । दुःइता । स्वस्तये ॥ariṣṭaḥ | saḥ | martaḥ | viśvaḥ | edhate | pra | pra-jābhiḥ | jāyate | dharmaṇaḥ | pari | yam | ādityāsaḥ | nayatha | sunīti-bhiḥ | ati | viśvāni | duḥ-itā | svastaye

अरिष्टःunharmed, uninjured
अरिष्टः:
विशेषणम् (कर्तृपदस्य)
TypeAdjective
Rootअरिष्ट (प्रातिपदिक) < √रिष् (हिंसार्थे) + अ- (निषेध)
सःhe
सः:
कर्तृ (एधते/जायते)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मर्तःmortal, man
मर्तः:
कर्तृ (एधते/जायते)
TypeNoun
Rootमर्त (प्रातिपदिक) < √मृ (मरणे)
विश्वःall, entire
विश्वः:
विशेषणम् (मर्तः)
TypeAdjective
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
एधतेthrives, prospers
एधते:
क्रिया
TypeVerb
Root√एध् (वृद्धौ/दीप्तौ)
प्रforth, greatly
प्र:
क्रियाविशेषणम् (एधते)
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग/निपात)
प्रforth, abundantly
प्र:
क्रियाविशेषणम् (जायते)
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग/निपात)
प्रजाभिःwith offspring, with progeny
प्रजाभिः:
करण (सह/साधनभावः) (जायते)
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक) = प्र + √जन् (जनने)
जायतेis born, comes to be
जायते:
क्रिया
TypeVerb
Root√जन् (जनने)
धर्मणःof the law/order (dharma)
धर्मणः:
सम्बन्ध (परि इत्यस्य) / अधिकरण-सम्बन्धः
TypeNoun
Rootधर्मन् (प्रातिपदिक) < √धृ (धारणे)
परिaround; in the sphere of
परि:
क्रियाविशेषणम्/सम्बन्धसूचकः
TypeIndeclinable
Rootपरि (उपसर्ग/निपात)
यम्whom
यम्:
कर्म (नयथ)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
आदित्यासःthe Ādityas
आदित्यासः:
कर्तृ (नयथ)
TypeNoun
Rootआदित्य (प्रातिपदिक)
नयथyou lead
नयथ:
क्रिया
TypeVerb
Root√नी (नयने)
सुनीतिभिःwith good guidances/wise leadings
सुनीतिभिः:
करण (नयथ)
TypeNoun
Rootसुनीति (प्रातिपदिक) = सु + नीति < √नी (नयने)
अतिbeyond, across
अति:
क्रियाविशेषणम् (नयथ)
TypeIndeclinable
Rootअति (उपसर्ग/निपात)
विश्वानिall (things)
विश्वानि:
कर्म (अति-नयथ)
TypeAdjective (substantivized)
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
दुरितानिmisfortunes, sins, difficulties
दुरितानि:
कर्म (अति-नयथ) (विश्वानि इत्यस्य विशेष्यभावः)
TypeNoun
Rootदुरित (प्रातिपदिक) = दुर् + इत (√इ)
स्वस्तयेfor well-being, for welfare
स्वस्तये:
सम्प्रदान (नयथ)
TypeNoun
Rootस्वस्ति (प्रातिपदिक) = सु + अस्ति