Mantra 5
Sukta 10.62
Rishi: Aṅgiras-tradition seers (hymn-context)
Devata: Agni as source of the Aṅgirases (and the Aṅgirases themselves)
Chandas: Triṣṭubh (probable)
Samhita Patha (Devanagari)
विरूपास इदृषयस्त इद्गम्भीरवेपसः । ते अङ्गिरसः सूनवस्ते अग्नेः परि जज्ञिरे ॥
Samhita Patha (IAST)
विरू॑पास॒ इदृष॑य॒स्त इद्ग॑म्भी॒रवे॑पसः । ते अङ्गि॑रसः सू॒नव॒स्ते अ॒ग्नेः परि॑ जज्ञिरे ॥
Transliteration
virū́pāsa íd ṛ́ṣayas tá íd gambhīrá-vepasaḥ | te aṅgírasas sū́navas te agnéḥ pári jajñire ||
Translation
Many-formed indeed are those seers, deep in their inner vibration; those are the Aṅgirases, their sons, born all around from Agni—the Fire of the will.
Padapatha (Word Analysis)
विऽरू॑पासः । इत् । ऋष॑यः । ते । इत् । ग॒म्भी॒रऽवे॑पसः । ते । अङ्गि॑रसः । सू॒नवः॑ । ते । अ॒ग्नेः । परि॑ । ज॒ज्ञि॒रे॒ ॥विरूपासः । इत् । ऋषयः । ते । इत् । गम्भीरवेपसः । ते । अङ्गिरसः । सूनवः । ते । अग्नेः । परि । जज्ञिरे ॥vi-rūpāsaḥ | it | ṛṣayaḥ | te | it | gambhīra-vepasaḥ | te | aṅgirasaḥ | sūnavaḥ | te | agneḥ | pari | jajñire
Word by Word
विरूपासःof diverse forms
विरूपासः:
Kartā
TypeAdjective
Rootविरूप (प्रातिपदिक) < वि- + रूप
इत्indeed
इत्:
—
TypeIndeclinable
Rootइद् (निपात)
ऋषयःseers
ऋषयः:
Kartā
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
तेthose
ते:
Kartā (ऋषयः इत्यस्य विशेषण/अन्वयः)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
इत्indeed
इत्:
—
TypeIndeclinable
Rootइद् (निपात)
गम्भीरवेपसःhaving deep/solemn inspiration (deeply stirring)
गम्भीरवेपसः:
Kartā (ऋषयः इत्यस्य विशेषण)
TypeAdjective
Rootगम्भीर-वेपस् (समास; वेपस् < √विप्/√वेप् ‘कम्पने/वेपने’ इति धात्वर्थ-सम्बद्ध प्रातिपदिक)
तेthey
ते:
Kartā
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
अङ्गिरसःthe Aṅgirases
अङ्गिरसः:
Kartā (ऋषयः इत्यस्य अपि विशेषण/अप्पोज़िशन)
TypeNoun
Rootअङ्गिरस् (प्रातिपदिक)
सूनवःsons/offspring
सूनवः:
Kartā (अङ्गिरसः इत्यस्य अप्पोज़िशन)
TypeNoun
Rootसूनु (प्रातिपदिक)
तेthey
ते:
Kartā
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
अग्नेःof Agni
अग्नेः:
सम्बन्ध (जनक-सम्बन्धः)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
परिforth/around; completely
परि:
—
TypeIndeclinable
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
जज्ञिरेwere born; came into being
जज्ञिरे:
Kriyā (कर्तृ-क्रिया)
TypeVerb
Root√जन् (जनि) ‘जन्मनि/उत्पत्तौ’