Mantra 5
Sukta 10.60
Rishi: Agastya (traditional)
Devata: Indra
Chandas: Trishtubh (probable; needs verification)
Samhita Patha (Devanagari)
इन्द्र क्षत्रासमातिषु रथप्रोष्ठेषु धारय । दिवीव सूर्यं दृशे ॥
Samhita Patha (IAST)
इन्द्र॑ क्ष॒त्रास॑मातिषु॒ रथ॑प्रोष्ठेषु धारय । दि॒वी॑व॒ सूर्यं॑ दृ॒शे ॥
Transliteration
índra kṣatrā́samātiṣu ratháproṣṭheṣu dhāraya | divī́va sū́ryaṃ dṛśé ||
Translation
O Indra, uphold thy sovereign power in the irresistible encounters, on the chariot-seats of our advancing force; make it visible like the sun in heaven for our seeing.
Padapatha (Word Analysis)
इन्द्र॑ । क्ष॒त्रा । अस॑मातिषु । रथ॑ऽप्रोष्ठेषु । धा॒र॒य॒ । दि॒विऽइ॑व । सूर्य॑म् । दृ॒शे ॥इन्द्र । क्षत्रा । असमातिषु । रथप्रोष्ठेषु । धारय । दिविइव । सूर्यम् । दृशे ॥indra | kṣatrā | asamātiṣu | ratha-proṣṭheṣu | dhāraya | divi-iva | sūryam | dṛśe
Word by Word
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन (addressed deity)
TypeNoun (proper)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
क्षत्रासमातिषुin/among the contests for dominion (kṣatra)
क्षत्रासमातिषु:
अधिकारण (locus/occasion)
TypeNoun
Rootक्षत्रासमाति (प्रातिपदिक; समास) = क्षत्र + समाति
रथप्रोष्ठेषुon/among the chariot-seats (chariot-benches)
रथप्रोष्ठेषु:
अधिकारण (locus)
TypeNoun
Rootरथप्रोष्ठ (प्रातिपदिक; समास) = रथ + प्रोष्ठ
धारयhold; support; keep
धारय:
क्रिया (imperative)
TypeVerb
Rootधृ (धातु)
दिवीवas (if) in heaven
दिवीव:
अधिकारण (for दिवि) / उपमान-निर्देश (for इव)
TypeIndeclinable phrase
Rootदिव् (प्रातिपदिक) + इव (अव्यय)
सूर्यंthe Sun
सूर्यं:
कर्म (object)
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
दृशेfor seeing; to be seen
दृशे:
प्रयोजन (purpose; dative)
TypeVerbal noun / infinitival dative
Rootदृश् (धातु) → दृश्/दर्शन (कृदन्त/नामरूप)