Mantra 11
Sukta 10.60
Rishi: Agastya (traditional)
Devata: Apotropaic/healing force (directional banishment); associated with life-restoration section of the hymn
Chandas: Anuṣṭubh (possible due to short pādas; needs verification)
Samhita Patha (Devanagari)
न्यग्वातोऽव वाति न्यक्तपति सूर्यः । नीचीनमघ्न्या दुहे न्यग्भवतु ते रपः ॥
Samhita Patha (IAST)
न्य१॒॑ग्वातोऽव॑ वाति॒ न्य॑क्तपति॒ सूर्य॑: । नी॒चीन॑म॒घ्न्या दु॑हे॒ न्य॑ग्भवतु ते॒ रप॑: ॥
Transliteration
nyàg vā́to ’vá vāti nyàk tápati sū́ryaḥ | nīcī́nam aghnyā́ duhē nyàg bhavatu te rápāḥ ||
Translation
Downward the wind blows, downward the sun burns; downward the unhurtful cow yields her milk: so may thy wasting affliction go downward and away.
Padapatha (Word Analysis)
न्य॑क् । वातः । अव॑ । वा॒ति॒ । न्य॑क् । त॒प॒ति॒ । सूर्यः॑ । नी॒चीन॑म् । अ॒घ्न्या । दु॒हे॒ । न्य॑क् । भ॒व॒तु॒ । ते॒ । रपः॑ ॥न्यक् । वातः । अव । वाति । न्यक् । तपति । सूर्यः । नीचीनम् । अघ्न्या । दुहे । न्यक् । भवतु । ते । रपः ॥nyak | vātaḥ | ava | vāti | nyak | tapati | sūryaḥ | nīcīnam | aghnyā | duhe | nyak | bhavatu | te | rapaḥ
Word by Word
निdown, downward
नि:
—
TypeIndeclinable
Rootनि (उपसर्ग) / ni
अग्वातःthe windless (state/one)
अग्वातः:
Kartā
TypeNoun/Adjective
Rootअग्वात (प्रातिपदिक; a-gvāta)
अवdown, off
अव:
—
TypeIndeclinable
Rootअव (उपसर्ग/अव्यय) / ava
वातिblows
वाति:
Kriyā
TypeVerb
Root√वा (vā, ‘to blow’)
निdown
नि:
—
TypeIndeclinable
Rootनि (उपसर्ग) / ni
अक्तपतिthe lord of the night/darkness
अक्तपति:
Kartā
TypeNoun
Rootअक्तपति (समास; अक्त ‘anointed/dark’ + पति ‘lord’)
सूर्यःthe Sun
सूर्यः:
Kartā (apposition)
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक) / sūrya
नीचीनम्downward, low
नीचीनम्:
Karma
TypeAdjective
Rootनीचीन (प्रातिपदिक; nīcīna)
अघ्न्याthe inviolable cow
अघ्न्या:
Kartā
TypeNoun
Rootअघ्न्या (प्रातिपदिक; epithet of the cow) / aghnyā
दुहेmilks
दुहे:
Kriyā
TypeVerb
Root√दुह् (duh, ‘to milk’)
निdown
नि:
—
TypeIndeclinable
Rootनि (उपसर्ग) / ni
अग्भवतुlet it become downward
अग्भवतु:
Kriyā
TypeVerb
Root√भू (bhū, ‘to be, become’) with preverb नि + (अग् as adverbial element ‘down/low’ in the compound-form)
तेof you, your
ते:
Sambandha
TypePronoun
Rootत्वद् (युष्मद्-प्रातिपदिक) / tvad
रपःharm, injury (evil influence)
रपः:
Kartā
TypeNoun
Rootरपस् (प्रातिपदिक) / rapas