Mantra 12
Sukta 10.60
Rishi: Agastya (traditional)
Devata: Healing power (bheṣaja), auspiciousness (śiva); the mantra empowers the human hand as channel of divine remedy
Chandas: Anuṣṭubh (probable; needs verification)
Samhita Patha (Devanagari)
अयं मे हस्तो भगवानयं मे भगवत्तरः । अयं मे विश्वभेषजोऽयं शिवाभिमर्शनः ॥
Samhita Patha (IAST)
अ॒यं मे॒ हस्तो॒ भग॑वान॒यं मे॒ भग॑वत्तरः । अ॒यं मे॑ वि॒श्वभे॑षजो॒ऽयं शि॒वाभि॑मर्शनः ॥
Transliteration
ayáṃ me hásto bhágavān ayáṃ me bhágavattaraḥ | ayáṃ me viśvá-bheṣajo ’yáṃ śivā́bhimarśanaḥ ||
Translation
This hand of mine is full of the divine allotment; this is yet more charged with it. This is my universal healing; this is the auspicious touch that brings peace.
Padapatha (Word Analysis)
अ॒यम् । मे॒ । हस्तः॑ । भग॑ऽवान् । अ॒यम् । मे॒ । भग॑वत्ऽतरः । अ॒यम् । मे॒ । वि॒श्वऽभे॑षजः । अ॒यम् । शि॒वऽअ॑भिमर्शनः ॥अयम् । मे । हस्तः । भगवान् । अयम् । मे । भगवत्तरः । अयम् । मे । विश्वभेषजः । अयम् । शिवअभिमर्शनः ॥ayam | me | hastaḥ | bhaga-vān | ayam | me | bhagavat-taraḥ | ayam | me | viśva-bheṣajaḥ | ayam | śiva-abhimarśanaḥ
Word by Word
अयम्this (one)
अयम्:
Kartā (विधेय-विशेष्यः) / विषयः
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मेmy
मे:
सम्बन्ध (possessor) / षष्ठी-सम्बन्धः
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
हस्तःhand
हस्तः:
Kartā / विषयः
TypeNoun
Rootहस्त (प्रातिपदिक)
भगवान्fortunate, blessed, possessing good fortune
भगवान्:
विधेय-विशेषणम् (predicate adjective)
TypeAdjective
Rootभगवत् (प्रातिपदिक; -वत्-प्रत्ययान्त)
अयम्this (one)
अयम्:
Kartā / विषयः
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मेmy
मे:
सम्बन्ध (possessor)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
भगवत्तरःmore fortunate, more blessed
भगवत्तरः:
विधेय-विशेषणम् (predicate adjective)
TypeAdjective (comparative)
Rootभगवत् (प्रातिपदिक) + तर (तुलनार्थक-प्रत्यय)
अयम्this (one)
अयम्:
Kartā / विषयः
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मेmy
मे:
सम्बन्ध (possessor)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
विश्वभेषजःuniversal remedy, all-healing medicine
विश्वभेषजः:
विधेय-नाम (predicate noun) / विषयः
TypeNoun (compound epithet)
Rootविश्व- (प्रातिपदिक) + भेषज (प्रातिपदिक) (समासः: कर्मधारय/तत्पुरुषः)
अयम्this (one)
अयम्:
Kartā / विषयः
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
शिवाभिमर्शनःauspicious touch; healing/benign contact
शिवाभिमर्शनः:
विधेय-नाम (predicate noun) / विषयः
TypeNoun (compound epithet)
Rootशिव (प्रातिपदिक) + अभिमर्शन (प्रातिपदिक; √मृश्/मर्श् ‘to touch, rub’ + अभि-; भाव/करण-नाम) (समासः: तत्पुरुषः)