HomeRig VedaMandala 10Sukta 6Mantra 2
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 10.6

Devata: Agni

यो भानुभिर्विभावा विभात्यग्निर्देवेभिॠतावाजस्रः । आ यो विवाय सख्या सखिभ्योऽपरिह्वृतो अत्यो न सप्तिः ॥

यो भा॒नुभि॑र्वि॒भावा॑ वि॒भात्य॒ग्निर्दे॒वेभि॑ॠ॒तावाज॑स्रः । आ यो वि॒वाय॑ स॒ख्या सखि॒भ्योऽप॑रिह्वृतो॒ अत्यो॒ न सप्ति॑: ॥

yó bhānúbhir vibhā́vā vibhā́ty agnír devébhir ṛtā́vāj asráḥ | ā yó vivā́ya sakhyā́ sakhibhyo 'párihvṛto átyo ná sáptiḥ ||

He who with his rays shines forth, the all-illumining Agni, moving with the gods as the ever-flowing force of ṛta. He comes, widening the comradeship for his friends, unhindered—like a swift steed with its team.

यः । भा॒नुऽभिः॑ । वि॒भाऽवा॑ । वि॒ऽभाति॑ । अ॒ग्निः । दे॒वेभिः॑ । ऋ॒तऽवा॑ । अज॑स्रः । आ । यः । वि॒वाय॑ । स॒ख्या । सखि॑ऽभ्यः । प॒रि॒ऽह्वृतः॑ । अत्यः॑ । न । सप्तिः॑ ॥यः । भानुभिः । विभावा । विभाति । अग्निः । देवेभिः । ऋतवा । अजस्रः । आ । यः । विवाय । सख्या । सखिभ्यः । परिह्वृतः । अत्यः । न । सप्तिः ॥yaḥ | bhānu-bhiḥ | vibhāvā | vi-bhāti | agniḥ | devebhiḥ | ṛta-vā | ajasraḥ | ā | yaḥ | vivāya | sakhyā | sakhi-bhyaḥ | pari-hvṛtaḥ | atyaḥ | na | saptiḥ

यःwho (he who)
यः:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
भानुभिःwith rays / by beams
भानुभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootभानु- (प्रातिपदिक)
विभावाshining forth, radiant
विभावा:
Kartā
TypeAdjective
Rootवि-भा (धातु) → विभावन्/विभाव (कृदन्त-प्रातिपदिक)
विभातिshines forth
विभाति:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√भा (भा दीप्तौ) + वि-
अग्निःAgni (fire)
अग्निः:
Kartā
TypeNoun
Rootअग्नि- (प्रातिपदिक)
देवेभिःwith the gods
देवेभिः:
Sahakāraka/Karaṇa
TypeNoun
Rootदेव- (प्रातिपदिक)
ऋतावाजस्रःwhose strength is according to ṛta; ever-victorious/ever-strong (epithet of Agni)
ऋतावाजस्रः:
Kartā
TypeAdjective
Rootऋत- (प्रातिपदिक) + वाजस्र- (प्रातिपदिक) (समासः)
towards, hither
:
(क्रियाविशेषण/उपसर्गार्थः)
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
यःwho
यः:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
विवायhas blown/has come wafting; has moved forth
विवाय:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√वा (वा गतिगन्धनयोः/वायौ) + वि-
सख्याfriendship, companionship
सख्या:
Karma
TypeNoun
Rootसखि- (प्रातिपदिक) → सख्य (भाव/सम्बन्ध)
सखिभ्यःto/for the friends
सखिभ्यः:
Sampradāna
TypeNoun
Rootसखि- (प्रातिपदिक)
अपरिह्वृतःnot deviating, not turning aside
अपरिह्वृतः:
Kartā
TypeAdjective
Rootअ- + परि-√ह्वृ (ह्वृ/ह्वर् ‘to go astray, to deviate’) → परिह्वृत (कृदन्त)
अत्यःsteed, courser
अत्यः:
Kartā
TypeNoun
Rootअत्य- (प्रातिपदिक)
like, as
:
(उपमानसूचक)
TypeIndeclinable
Rootन (निपात)
सप्तिःa team (of horses), span
सप्तिः:
Kartā
TypeNoun
Rootसप्ति- (प्रातिपदिक)